AQSH va Yevropa oʻrtasida mikrosxemalar urushi: Niderlandiya Vashingtonga qarshi chiqdi

AQSH va Xitoy oʻrtasidagi texnologik qarama-qarshilik Yevropaning eng yirik texnologik gigantlari manfaatlariga jiddiy zarba bermoqda. Niderlandiya Savdo vaziri Sjoerd Sjoerdsma Vashingtonga tashrifi davomida AQSH Kongressi tomonidan ilgari surilayotgan yangi cheklovlarga keskin qarshilik bildirdi. Gap shundaki, AQSHning MATCH Act qonun loyihasi Xitoyning yarimoʻtkazgichlar bozoriga kirishini yanada cheklashni koʻzda tutadi, bu esa Yevropaning eng qimmat kompaniyasi — ASML uchun halokatli oqibatlarga olib kelishi mumkin. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

ASML kompaniyasi dunyodagi eng ilgʻor litografiya mashinalarini ishlab chiqaruvchi yagona korxona hisoblanadi. Ushbu qurilmalarsiz zamonaviy sunʼiy intellekt chiplarini ishlab chiqarishning imkoni yoʻq. Bloomberg nashrining xabar berishicha, Niderlandiya hukumati AQSHning navbatdagi sanksiyalari oʻz iqtisodiyotiga va strategik korxonasiga misli koʻrilmagan zarar yetkazishidan xavotirda.

ASML uchun Xitoy bozorining ahamiyati

Hozirgi vaqtda Xitoy bozori ASML umumiy savdosining qariyb 19 foizini tashkil etadi. Agar yangi qonun qabul qilinsa, kompaniya nafaqat eng zamonaviy EUV (ekstremal ultrabinafsha) uskunalarini, balki eski avlodga mansub DUV (chuqur ultrabinafsha) mashinalarini ham Xitoyga sota olmay qoladi. Bu esa kompaniya daromadlarining keskin kamayishiga va global bozordagi mavqeyining zaiflashishiga olib keladi.

ASML bosh direktori Christophe Fouquet avvalroq TechCrunch nashriga bergan intervyusida taʼkidlaganidek, hozirda Xitoy sotib olayotgan uskunalar oʻn yillik texnologiyalar hisoblanadi. AQSH esa hatto ushbu eski avlod texnologiyalarini ham Xitoydan butunlay uzib qoʻymoqchi. Bu holat Yevropa ittifoqi va AQSH oʻrtasidagi savdo munosabatlarida sovuqchilik keltirib chiqarmoqda.

Geosiyosiy bosim va iqtisodiy manfaatlar

Niderlandiya rasmiylari Kongress aʼzolari bilan uchrashuvda ushbu qonun loyihasining oqibatlarini tushuntirishga harakat qilmoqda. Sjoerd Sjoerdsmaning soʻzlariga koʻra, Niderlandiya uchun bu masala shunchaki savdo emas, balki milliy iqtisodiy xavfsizlik masalasidir. AQSH esa Xitoyning harbiy va texnologik salohiyati oshishidan xavfsirab, ittifoqchilaridan ham qurbonliklar talab qilmoqda.

Ekspertlarning fikricha, MATCH Act qonun loyihasining qabul qilinishi global yarimoʻtkazgichlar yetkazib berish zanjirida uzilishlarga sabab boʻlishi mumkin. Bu nafaqat ASML, balki butun dunyodagi elektronika ishlab chiqaruvchilari uchun xarajatlarning oshishiga olib keladi. Oʻzbekiston kabi rivojlanayotgan bozorlar uchun ham bu bilvosita taʼsir koʻrsatib, texnologik qurilmalar narxining koʻtarilishiga sabab boʻlishi ehtimoli bor.

Hozircha qonun loyihasi AQSH Senati yoki Vakillar palatasida toʻliq ovozga qoʻyilmagan. Biroq Vashingtonning ushbu yoʻnalishdagi qatʼiyati Yevropa davlatlarini oʻz mustaqil tashqi savdo siyosatini qayta koʻrib chiqishga majbur qilmoqda. Kelgusi oylarda ushbu "chiplar urushi" yangi bosqichga koʻtarilishi kutilmoqda.