Xitoy kosmik sanoatida inqilob: Long March 10B raketasi ilk bor qayta foydalanish uchun sinovdan oʻtkaziladi

Xitoy kosmik texnologiyalar sohasida yangi davrni boshlash arafasida turibdi. Mamlakat oʻzining koʻp marta foydalanishga moʻljallangan Long March 10B raketasini ilk bor orbitaga uchirishga tayyorgarlik koʻrmoqda. Aviatsiya va dengiz xavfsizligi boʻyicha eʼlon qilingan ogohlantirishlarga koʻra, ushbu muhim parvoz joriy yilning 10-iyulidan 13-iyuliga qadar boʻlgan vaqt oraligʻida amalga oshirilishi kutilmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Long March 10B — bu kerosin va suyuq kislorod bilan ishlaydigan ikki bosqichli raketa boʻlib, u Xitoyning kelajakdagi oydagi missiyalari uchun poydevor vazifasini oʻtaydi. Mazkur raketa aslida taykonavtlarni Yer orbitasiga va keyinchalik Oyga yetkazish uchun moʻljallangan Long March 10A modelining yuk tashuvchi versiyasi hisoblanadi. Xaynan orolidagi tijorat kosmodromidan amalga oshiriladigan ushbu parvoz yangi seriyadagi raketalarning orbital imkoniyatlarini tekshirishda hal qiluvchi bosqich boʻladi.

Qayta foydalanish texnologiyasi va dengizdagi operatsiya

SpaceNews nashri xabariga koʻra, mazkur missiyaning eng hayajonli qismi raketaning birinchi bosqichini Yerga qaytarib qoʻndirishga urinish boʻladi. Hozirda raketaning oʻzi start maydonchasiga yetkazilgan, okeanning taxminiy qoʻnish hududiga esa maxsus kema yoʻl olgan. Ushbu kema toʻrli tutib qolish tizimi bilan jihozlangan boʻlib, u pastga tushayotgan raketa qismini dengiz sathida xavfsiz qabul qilib olishi kerak.

Agar ushbu sinov muvaffaqiyatli yakunlansa, bu Xitoyning raketa bosqichlarini qaytarib olish borasidagi uchinchi urinishi sifatida tarixga kiradi. Avvalroq LandSpace kompaniyasining Zhuque-3 va Shanxay kosmik texnologiyalar akademiyasi (SAST) tomonidan ishlab chiqilgan Long March 12A raketalari bilan ham shunday tajribalar oʻtkazilgan edi. Biroq aynan Long March 10 seriyasi davlat miqyosidagi strategik loyiha ekanligi bilan ajralib turadi.

Oy missiyasi va iqtisodiy samaradorlik

Long March 10 dasturi Xitoyning koinotni oʻzlashtirish strategiyasida markaziy oʻrinni egallaydi. Koʻp marta foydalanish mumkin boʻlgan texnologiyalarning joriy etilishi koinotga yuk tashish tannarxini sezilarli darajada kamaytiradi. Bu esa parvozlar chastotasini oshirish va xalqaro kosmik bozorda raqobatbardoshlikni kuchaytirish imkonini beradi.

Eslatib oʻtamiz, aprel oyida ushbu raketaning parvoz oldi bosh repetitsiyasi oʻtkazilgan edi, biroq nomaʼlum sabablarga koʻra asosiy start kechiktirilgan. Mutaxassislarning fikricha, Long March 10B muvaffaqiyati Xitoyga 2030-yilga qadar oʻz taykonavtlarini Oy yuzasiga tushirish rejalarini amalga oshirishda ulkan ishonch bagʻishlaydi. Hozirda butun dunyo kosmik hamjamiyati 10-iyul kuni Xaynanda yuz beradigan voqealarni diqqat bilan kuzatmoqda.