Xitoy koinot poygasida yetakchilikka intilmoqda: Yangi sunʼiy yoʻldosh dvigateli sinovdan oʻtdi

Xitoylik muhandislar koinot texnologiyalari sohasida navbatdagi muhim qadamni tashladilar. Mamlakatning eng yirik kommunikatsiya, harbiy va uzoq kosmik apparatlarini belgilangan orbitalarga tezroq va ishonchliroq olib chiqish imkonini beruvchi, rekord darajadagi xizmat muddatiga ega sunʼiy yoʻldosh dvigateli muvaffaqiyatli sinovdan oʻtkazildi. Ushbu ishlanma global kosmik sanoatda Gʻarb davlatlari bilan raqobatni yangi bosqichga olib chiqishi kutilmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

South China Morning Post nashrining xabar berishicha, Siandagi Xitoy aerokosmik dvigatel qurilmalari akademiyasi tomonidan ishlab chiqilgan modernizatsiya qilingan dvigatel 750 nyuton tortish kuchiga ega. Iyun oyi oxirida amalga oshirilgan ilk parvoz davomida ushbu qurilma Communications Technology Experiment Satellite 26A sunʼiy yoʻldoshini Yer sathidan 35 800 kilometr balandlikdagi orbitaga olib chiqish uchun 11 617 soniya (taxminan 3,2 soat) davomida uzluksiz ishladi.

Yer ustidagi laboratoriya sinovlarida esa ushbu dvigatel hayratlanarli natija koʻrsatib, 14 soatdan ortiq toʻxtovsiz ishlashga bardosh berdi. Vaholanki, loyihalashtirish bosqichida uning maksimal ish vaqti 10 soat atrofida boʻlishi taxmin qilingan edi. Bunday yuqori chidamlilikka yuqori harorat va oksidlanishga chidamli yangi turdagi himoya qoplamasi qoʻllanilishi natijasida erishilgan.

Gʻarbiy raqobatchilar bilan solishtirganda samaradorlik

Samaradorlik koʻrsatkichlari boʻyicha Xitoyning yangi dvigateli dunyoning eng ilgʻor namunalariga ancha yaqinlashib qoldi. Qurilmaning solishtirma impulsi taxminan 320 soniyani tashkil etadi. Taqqoslash uchun, Yevropaning mashhur LEROS-1B dvigateli 317 soniya, AQSHning R-42DM modeli esa 327 soniya atrofidagi koʻrsatkichga ega. Bu esa Xitoy texnologiyasi allaqachon jahon standartlari darajasida ekanligini anglatadi.

Mutaxassislarning taʼkidlashicha, 750 N tortish kuchiga ega dvigatel ogʻir vaznli sunʼiy yoʻldoshlarni orbitaga chiqarish vaqtini avvalgi 400 N quvvatli Xitoy dvigatellariga nisbatan 30 foizga qisqartirish imkonini beradi. Bu nafaqat vaqtni tejash, balki kosmik missiyalarning iqtisodiy samaradorligini oshirish va yoqilgʻi sarfini optimallashtirishda ham muhim rol oʻynaydi.

Xitoylik olimlar ushbu yutuq bilan toʻxtab qolmoqchi emaslar. Dasturning navbatdagi bosqichi sifatida yanada kuchliroq, yaʼni 5000 N tortish kuchiga ega boʻlgan dvigatellarni yaratish rejalashtirilgan. Bunday ulkan quvvat yirik kosmik stansiyalar, orbital shatakchilar va uzoq masofali kosmik ekspeditsiyalar uchun poydevor boʻlib xizmat qiladi.

Ushbu texnologik yutuq Oʻzbekiston kabi kosmik tadqiqotlarga qiziqish bildirayotgan va sunʼiy yoʻldosh xizmatlaridan foydalanadigan mamlakatlar uchun ham ahamiyatli. Koinotga yuk chiqarish tannarxining pasayishi va texnologiyalarning ishonchliligi oshishi kelajakda mintaqaviy aloqa va monitoring loyihalarini amalga oshirishni osonlashtirishi mumkin.