NASA Xalqaro koinot stansiyasi oʻrnini egallaydigan xususiy loyihalarni qidirmoqda

AQSH Milliy aeronavtika va koinot boshqarmasi (NASA) past yer orbitasida yangi avlod tijoriy orbital stansiyalarini yaratish boʻyicha takliflar soʻrovini (RFP) eʼlon qildi. Mazkur tashabbus Xalqaro koinot stansiyasi (XKS) oʻz faoliyatini yakunlaganidan soʻng, ilmiy va texnologik vazifalarni xususiy platformalarga oʻtkazishga qaratilgan strategik qadamdir. NASA endilikda koinotdagi stansiyalarning yagona egasi emas, balki boshqa davlat va tijorat mijozlari qatoridagi buyurtmachilardan biriga aylanishni koʻzlamoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

NASA maʼmuriyati vakili Jared Ayzekmanning taʼkidlashicha, agentlik sanoat vakillarining imkoniyatlarini yuqori baholamoqda. Xususiy sektor orbital stansiyalarning barqaror bozorini yarata olishiga ishonch bildirilmoqda. Ushbu yangi bosqich joriy yilning mart oyida oʻtkazilgan dastlabki maʼlumot yigʻish jarayonidan soʻng shakllantirildi va endilikda ochiq tanlov asosida bir nechta shartnomalar imzolanishi kutilmoqda.

Raqobat va moliyalashtirish shartlari

Agentlik standart davlat xaridlari tartibidan foydalangan holda, loyihalash, sertifikatlash va xizmat koʻrsatish boʻyicha bir nechta pudratchilarni tanlab olishni rejalashtirmoqda. Dastlabki bosqichda bir nechta kompaniya saralab olinadi, soʻngra ular yakuniy loyihani yaratish, sinovdan oʻtkazish va ekspluatatsiya qilish huquqi uchun oʻzaro raqobatlashadilar. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, NASA belgilangan qiymatga ega uzoq muddatli shartnomalar tuzishni maqsad qilgan.

Bunday yondashuv agentlik uchun moliyaviy xatarlarni kamaytiradi va shu bilan birga kompaniyalarga oʻz platformalarini rivojlantirish uchun qoʻshimcha xususiy investitsiyalarni jalb qilish imkonini beradi. NASA manfaatdor kompaniyalarning mulohazalarini 27-iyulga qadar qabul qiladi. Shuningdek, 9-iyul kuni Xyustondagi Jonson nomidagi koinot markazida soha vakillari uchun maxsus brifing oʻtkazilishi rejalashtirilgan boʻlib, unda boʻlajak loyihalarga qoʻyiladigan asosiy talablar taqdim etiladi.

Kelajak missiyalari uchun tayyorgarlik

Xususiy orbital stansiyalar AQSHning past yer orbitasida doimiy boʻlishini taʼminlashdan tashqari, muhim ilmiy tadqiqotlar maydonchasi vazifasini ham oʻtaydi. Bu yerda astronavtlar tayyorgarlikdan oʻtadi va kelajakdagi murakkab missiyalar uchun zarur boʻlgan texnologiyalar sinovdan oʻtkaziladi. Xususan, ushbu platformalar Oyga yoʻnaltirilgan Artemis dasturi va kelajakda Marsga amalga oshiriladigan parvozlar uchun muhim tayyorgarlik bazasi boʻlib xizmat qiladi.

Oʻzbekistonlik mutaxassislar va koinot tadqiqotchilari uchun ham ushbu oʻzgarishlar ahamiyatli. Koinot tadqiqotlarining tijoratlashtirilishi kelajakda boshqa mamlakatlar, jumladan, rivojlanayotgan davlatlar uchun ham orbital laboratoriyalardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirishi mumkin. XKSning nafaqaga chiqishi koinot sanoatida yangi davrni boshlab bermoqda, unda SpaceX, Blue Origin va boshqa yirik koinot kompaniyalari yetakchi rol oʻynashi kutilmoqda.