Yevropa Ittifoqi shaxsiy yozishmalarni skanerlash boʻyicha qonun loyihasini koʻrib chiqmoqda

Yevroparlament texnologik kompaniyalarga foydalanuvchilarning shaxsiy xabarlarini skanerlash imkonini beruvchi vaqtinchalik qonun loyihasini qabul qilish yoʻlida navbatdagi qadamni tashladi. Ushbu tashabbusdan koʻzlangan asosiy maqsad — internet tarmogʻida bolalarga nisbatan jinsiy zoʻravonlik aks etgan materiallarni aniqlash va ularning tarqalishiga chek qoʻyishdir. Biroq, mazkur hujjat raqamli maxfiylik va inson huquqlari himoyachilari oʻrtasida jiddiy bahslarga sabab boʻlmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Hozirda amalda boʻlgan huquqiy boʻshliq tufayli onlayn platformalar foydalanuvchi fayllarini koʻngilli ravishda tekshirishda qator cheklovlarga duch kelmoqda. Yangi qonun loyihasi ushbu boʻshliqni vaqtincha yopishi kutilmoqda. Deputatlar tashabbusni keyingi koʻrib chiqish uchun Yevropa Ittifoqi Kengashiga oʻtkazishni qoʻllab-quvvatladilar. Shunga qaramay, hujjatning yakuniy tahriri boʻyicha qarashlar turlicha boʻlib qolmoqda.

Maxfiylik va xavfsizlik oʻrtasidagi muvozanat

Muhokamalarning markazida uchdan-uchga shifrlash (end-to-end encryption) tizimiga ega servislar masalasi turibdi. Agar hozirgi tuzatishlar saqlanib qolsa, Signal kabi messenjerlar foydalanuvchilarning shaxsiy yozishmalarini majburiy skanerlashdan ozod etilishi mumkin. Bu esa maxfiylik tarafdorlari uchun muhim gʻalaba sifatida koʻrilmoqda, ammo xavfsizlik idoralari bunday istisnolarni jinoyatchilarga imkoniyat yaratish deb baholamoqda.

Qonun loyihasini butunlay rad etish uchun 361 ta ovoz zarur edi, ammo bunday miqdordagi qarshilik yigʻilmadi. Natijada hujjat qonunchilik jarayonining keyingi bosqichiga oʻtdi. Loyiha tarafdorlari voyaga yetmaganlarning raqamli xavfsizligini ustuvor vazifa deb bilsalar, tanqidchilar bu tizim kelajakda ommaviy nazorat mexanizmiga aylanib ketishidan xavotirda ekanliklarini bildirishmoqda.

Pavel Durovning keskin munosabati

Telegram asoschisi Pavel Durov ushbu tashabbusni keskin tanqid qilib chiqdi. U oʻzining X ijtimoiy tarmogʻidagi sahifasida Yevropa Ittifoqining bu harakatlarini ochiqchasiga qoraladi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, Durov bunday usullarni demokratik davlatlarga xos emas deb hisoblaydi.

"Bunday hiylalar ilgari 'banan respublikalari' uchun xos edi, endi esa Yevropa Ittifoqi tomonidan kuzatuv haqidagi qonunlarni qabul qilish uchun ishlatilmoqda", — deb yozadi Telegram rahbari. Uning fikricha, bolalar xavfsizligi niqobi ostida shaxsiy hayot daxlsizligiga tajovuz qiluvchi vositalar joriy etilmoqda.

Endilikda qonun loyihasi Yevropa Ittifoqi Kengashi tomonidan koʻrib chiqiladi. Agar aʼzo davlatlar shifrlangan servislarni istisno qilish haqidagi bandni qoʻllab-quvvatlasa, hujjat keyingi bosqichga oʻtadi. Aks holda, Yevropa institutlari oʻrtasida uzoq davom etadigan va murakkab muzokaralar jarayoni boshlanishi mumkin, bu esa qonun qabul qilinishini sezilarli darajada kechiktiradi.