Yadro energetikasida inqilob: Ampera 30 yil davomida yoqilgʻi talab qilmaydigan reaktorni yaratmoqda
AQSHning Ampera kompaniyasi energetika sohasida ulkan burilish yasashi kutilayotgan yangi loyihani e’lon qildi. Kompaniya Adelphi Technology korxonasi bilan hamkorlikda neytronlar generatsiyasi texnologiyasiga eksklyuziv huquqni qoʻlga kiritdi. Ushbu hamkorlik natijasida oʻta ixcham va xavfsiz subkritik yadro reaktorlarini ishlab chiqish rejalashtirilgan boʻlib, ular kelajakda ma’lumotlar markazlari, sanoat korxonalari va harbiy bazalarni uzluksiz energiya bilan ta’minlashi kutilmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
Ampera texnologiyasining asosiy oʻziga xosligi uning subkritik tabiatidadir. An’anaviy atom elektr stansiyalaridan farqli oʻlaroq, bu reaktorlar mustaqil ravishda zanjirli yadro reaksiyasini davom ettira olmaydi. Jarayonni boshlash va ushlab turish uchun tashqi neytron manbai zarur boʻladi. ixbt.com ma’lumotiga koʻra, agar tashqi generator oʻchirilsa, yadro reaksiyasi deyarli lahzalarda toʻxtaydi. Bu esa texnogen ofatlar xavfini minimal darajaga tushiruvchi eng yuqori darajadagi xavfsizlik mexanizmidir.
Texnologik hamkorlik va yangi imkoniyatlar
Loyiha doirasida Ampera Kaliforniyaning Adelphi Technology kompaniyasi ulushini sotib oldi. Mazkur korxona 40 yildan ortiq vaqt davomida ilmiy va davlat loyihalari uchun ixcham neytron manbalarini yaratish bilan shugʻullanib keladi. Endilikda laboratoriya sharoitidagi ushbu ishlanmalar tijoriy energetika tizimlariga moslashtiriladi. Mutaxassislar 2025-yil yakunidan buyon neytron generatorlarini boʻlajak reaktorlar arxitekturasiga integratsiya qilish ustida ish olib bormoqda.Ampera allaqachon oʻzining yadroviy platformasini yaratish yoʻlida bir qator muhim qadamlarni tashladi. Xususan, kompaniya 3D-printer yordamida tayyorlangan reaktor faol zonasining toʻliq oʻlchamli prototipini taqdim etdi. Kremniy karbididan ishlangan ushbu konstruksiya oʻzining chidamliligi va samaradorligi bilan ajralib turadi.
30 yillik avtonom energiya va yoqilgʻi zaxirasi
Ishlab chiquvchilarning ta’kidlashicha, yangi avlod reaktorlari yoqilgʻini almashtirmasdan 30 yilgacha xizmat qilish imkoniyatiga ega boʻladi. Bu koʻrsatkich ayniqsa uzoq hududlardagi ob’ektlar va dengiz transporti uchun juda muhimdir. Kelajakda bunday qurilmalar quyidagi yoʻnalishlarda qoʻllanilishi koʻzda tutilgan:- Yirik ma’lumotlar markazlarini (Data-centers) avtonom energiya bilan ta’minlash;
- Sanoat korxonalari va zavodlar uchun barqaror quvvat manbai;
- Harbiy bazalar va strategik ob’ektlarning energetik mustaqilligi;
- Yirik dengiz kemalari va suvosti kemalari uchun ixcham dvigatellar.
Oʻzbekiston kabi energetika tizimini modernizatsiya qilayotgan va atom energetikasiga qiziqish bildirayotgan davlatlar uchun bunday ixcham va xavfsiz texnologiyalar kelajakda katta ahamiyat kasb etishi mumkin. Kichik modulli reaktorlar yirik AESlarga qaraganda tezroq qurilishi va xavfsizroq boshqarilishi bilan ajralib turadi.
Izohlar 0
…