Sam Altman va Elon Musk oʻrtasidagi nizo: Koinot maʼlumotlar markazlari haqiqatmi?

Sunʼiy intellekt olamining ikki yetakchi namoyandasi — OpenAI rahbari Sam Altman va SpaceX asoschisi Elon Musk oʻrtasidagi ochiqchasiga davom etayotgan dahanaki jang texnologiya olamida yangi muhokamalarga sabab boʻldi. Bu safar bahs markazida koinotda joylashgan maʼlumotlar markazlari (data-center) loyihasi turibdi. Sam Altman koinotda hisoblash quvvatlarini yaratish gʻoyasini shunchaki investorlarni jalb qilish uchun oʻylab topilgan vaʼda deb atadi. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Hammasi Elon Muskning Altmanni firibgarlikda ayblashi bilan boshlandi. Bunga javoban OpenAI rahbari Muskni ommaviy bozor investorlariga koinotdagi qisqa muddatli maʼlumotlar markazlari loyihasini sotishda aybladi. Altmanning bu kesatiqlari ortida koʻplab soha mutaxassislari yakdil boʻlgan fikr yotibdi: koinotdagi maʼlumotlar markazlari yaqin kelajakda jiddiy biznesga aylanishi amrimahol.

SpaceX kompaniyasi oʻzining ikki trillion dollarlik qiymatini aynan koinotda AI (sunʼiy intellekt) vazifalarini bajaruvchi orbital markazlar flotini ishga tushirish rejalari bilan oqlashga urinmoqda. Tahlilchilarning fikricha, bunday quvvatlar SpaceXAI modellari uchun misli koʻrilmagan imkoniyatlar yaratishi yoki orbital neokloud xizmatini yoʻlga qoʻyishi mumkin. Biroq, soha ekspertlari va muhandislar bu borada ancha ehtiyotkor munosabatda boʻlishmoqda.

Texnik toʻsiqlar va iqtisodiy samarasizlik

Google kompaniyasining orbital hisoblash loyihasi ustida ishlayotgan jamoasi va boshqa startap asoschilarining fikriga koʻra, koinot maʼlumotlar markazlari loyihasi raketalar narxi keskin arzonlashmaguncha va yuqori quvvatli sunʼiy yoʻldoshlarni ommaviy ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyilmaguncha oʻzini oqlamaydi. Hozircha bu texnologiya yerdagi maʼlumotlar markazlariga raqobat qila olmaydi.

Elon Musk bu muammolarga yechim sifatida Starship raketasini koʻrsatmoqda. Agar SpaceX ushbu ulkan raketani toʻliq qayta foydalaniladigan holatga keltira olsa, koinotga yuk tashish narxi tushishi mumkin. Ammo Starship loyihasi hali sinov bosqichida va hatto muvaffaqiyatli sinovlardan soʻng ham, kompaniya birinchi navbatda NASA oldidagi majburiyatlari va Starlink tarmogʻini kengaytirishga eʼtibor qaratadi.

Shuni ham taʼkidlash joizki, SpaceX oʻzining investorlar bilan uchrashuvlarida Starship raketasining ikkinchi bosqichi yaqin vaqt ichida toʻliq qayta foydalaniladigan boʻlmasligi mumkinligini tan olgan. Bu esa koinotdagi maʼlumotlar markazlarini iqtisodiy jihatdan foydasiz qiladi. Muskning "kelasi yili parvozlarni boshlaymiz" degan vaʼdasi mutaxassislar tomonidan shubha bilan kutib olinmoqda.

Xulosa oʻrnida aytish mumkinki, SpaceX kelasi yili yuqori tezlikdagi maʼlumotlarni qayta ishlashga qodir bitta sunʼiy yoʻldoshni uchirishi mumkin, biroq buni keng koʻlamli tizimga aylantirish masalasi 2030-yillardan oldin hal boʻlishi qiyin. Sam Altman va boshqa ekspertlarning tanqidi aynan shu real vaqt oraligʻiga asoslangan.