Hindiston koinotga ilk parvozga yaqinlashmoqda: Gaganyaan tizimlari muvaffaqiyatli sinovdan oʻtdi

Hindiston kosmik tadqiqotlar tashkiloti (ISRO) mamlakat tarixidagi ilk boshqariladigan kosmik loyiha — Gaganyaan dasturi doirasida hal qiluvchi sinovlarni yakunladi. Ushbu sinovlar ekipaj modulining Yerga qaytish vaqtida xavfsizligini taʼminlovchi uchta asosiy mexanizmni oʻz ichiga oldi. Mazkur muvaffaqiyat Hindistonning oʻz astronavtlarini mustaqil ravishda koinotga uchirish maqsadiga erishish yoʻlidagi eng muhim qadamlardan biri boʻldi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Sinovlarning birinchi bosqichi ekipaj moduli okeanga qoʻnganidan soʻng uning suv yuzasida toʻgʻri holatda turishini taʼminlovchi tizimni tekshirishga qaratildi. Crew Module Uprighting System (CMUS) deb nomlanuvchi ushbu mexanizm siqilgan sovuq gaz bilan toʻldirilgan ballonlarga asoslangan. U koinotdan qaytgan kapsulaning agʻdarilib ketmasligini va qutqaruv guruhi yetib kelguncha astronavtlar uchun xavfsiz holatda qolishini kafolatlaydi.

ISRO mutaxassislari yuqori bosimli ballonlar, boshqaruv klapanlari va puflanadigan elementlarning ishlashini toʻliq tekshiruvdan oʻtkazishdi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, sinov davomida gaz ballonlari muvaffaqiyatli ochilib, suzuvchi elementlarni kerakli darajada toʻldirgan. Bu esa kapsulaning suv yuzasida barqaror muvozanat saqlash imkoniyatini amalda isbotladi.

Modullarni ajratish va himoya tizimlari

Ikkinchi muhim sinov ekipaj moduli va xizmat koʻrsatish modulining bir-biridan ajralish mexanizmiga bagʻishlandi. Xizmat koʻrsatish moduli kema uchun energiya va harakatlantiruvchi kuch beradi, biroq Yer atmosferasiga kirishdan oldin u yashash boʻlmasidan xavfsiz tarzda uzilishi shart. Mutaxassislar CSU-1 va CSU-2 ulanish elementlarining ishlashini tekshirib, ajralish jarayoni belgilangan ketma-ketlikda va korpusga zarar yetkazmagan holda amalga oshirilishini tasdiqlashdi.

Uchinchi bosqichda esa ekipaj modulining yuqori himoya qopqogʻi — Apex Cover tizimi sinovdan oʻtkazildi. Ushbu qopqoq parvoz davomida parashyut tizimini tashqi taʼsirlardan himoya qiladi. Atmosferaga kirgandan soʻng, tormozlash parashyutlari ochilishi uchun bu qopqoq oʻz vaqtida va aniq ajralib chiqishi hayotiy ahamiyatga ega. Sinovlar natijasida ushbu mexanizmning ham benuqson ishlashi qayd etildi.

Gaganyaan dasturi Hindiston uchun nafaqat texnologik yutuq, balki milliy gʻurur ramzi hamdir. Agar loyiha muvaffaqiyatli yakunlansa, Hindiston AQSH, Rossiya va Xitoydan keyin koinotga oʻz kuchi bilan inson chiqargan toʻrtinchi davlatga aylanadi. Hozirda ISRO mutaxassislari barcha olingan maʼlumotlarni tahlil qilib, yakuniy parvozga tayyorgarlikni davom ettirmoqdalar.

Ushbu sinovlar koinotga parvoz qilishdan koʻra, undan xavfsiz qaytib kelish ancha murakkab jarayon ekanligini yana bir bor koʻrsatdi. Kapsulaning okeanga qoʻnishi, modullarning ajralishi va parashyutlarning ishga tushishi kabi jarayonlarning har biri soniyalarga asoslangan aniqlikni talab qiladi. Hindistonlik muhandislar ushbu bosqichlarni muvaffaqiyatli topshirish orqali loyihaning ishonchliligini yangi bosqichga olib chiqishdi.