Nyu-Yorkda yirik maʼlumotlar markazlari qurilishiga moratoriy eʼlon qilindi

AQSHning Nyu-York shtati sunʼiy intellekt texnologiyalarining jadal rivojlanishi fonida yirik maʼlumotlar markazlari (data-center) qurilishini vaqtincha toʻxtatgan birinchi shtatga aylandi. Shtat gubernatori Kathy Hochul tomonidan imzolangan farmon energiya resurslarini tejash va atrof-muhitni muhofaza qilish maqsadida yangi loyihalarga ruxsatnomalar berishni cheklab qoʻydi. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Ushbu qaror quvvati 50 megavatt yoki undan yuqori boʻlgan yirik loyihalarga daxldor boʻlib, hozirda oʻndan ortiq qurilish jarayonlariga taʼsir koʻrsatishi kutilmoqda. Ixbt.com maʼlumotlariga koʻra, Nyu-York atrof-muhitni muhofaza qilish departamenti hali yakunlanmagan barcha loyihalar boʻyicha ruxsatnoma berishni toʻxtatgan. Mazkur moratoriy shtatda maʼlumotlar markazlarining atrof-muhitga taʼsiri toʻliq oʻrganib chiqilgunga qadar, yaʼni taxminan bir yil davomida amal qiladi.

Resurslar tanqisligi va aholi xavotiri

Gubernator Kathy Hochul Bruklindagi matbuot anjumanida taʼkidlashicha, texnologik taraqqiyot aholi uchun kommunal toʻlovlarning oshishi, suv zaxiralarining kamayishi yoki shovqin ifloslanishi hisobiga amalga oshmasligi kerak. "Bunday markazlar faqat ularni qabul qilishga tayyor boʻlgan va mahalliy aholi rozilik bergan hududlardagina qurilishi lozim", — deya qoʻshimcha qildi u. Gubernator maʼlumotlar markazlarini shtat elektr tarmogʻini qoʻllab-quvvatlash uchun maxsus fondga badal toʻlashga majburlash va ularga beriladigan soliq imtiyozlarini bekor qilishni ham koʻrib chiqmoqda.

Sunʼiy intellekt (AI) sohasidagi poyga hisoblash quvvatlariga boʻlgan talabni keskin oshirib yubordi. BloombergNEF tahlillariga koʻra, 2030-yilga borib yangi qurilayotgan maʼlumotlar markazlarining qariyb toʻrtdan bir qismi 500 megavattdan ortiq quvvatga ega boʻladi. Bu esa nafaqat elektr tarmoqlariga, balki sovutish tizimlari uchun zarur boʻlgan suv resurslariga ham ulkan bosim yuklaydi.

Jamoatchilik fikri ham soʻnggi yillarda sezilarli darajada oʻzgardi. Pew Research markazi oʻtkazgan tadqiqotga koʻra, amerikaliklarning atigi 10 foizi AI texnologiyalaridan xavotirdan koʻra koʻproq hayajonlanishini bildirgan. Soʻrovda qatnashganlarning uchdan ikki qismi maʼlumotlar markazlari elektr energiyasi narxini oshirib yuborishidan xavotirda ekanligini taʼkidlagan. Hatto koʻpchilik oʻz yashash hududida maʼlumotlar markazidan koʻra Amazon omborxonasi boʻlishini afzal koʻrishini maʼlum qilgan.

Siyosiy qarama-qarshiliklar

Nyu-Yorkning ushbu qadami federal darajadagi siyosat bilan toʻqnash kelishi mumkin. Xususan, Donald Trump maʼmuriyati maʼlumotlar markazlarini rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlab kelmoqda. Yaqinda Federal energetikani tartibga solish komissiyasi operatorlarga bunday markazlarni tarmoqqa ulash jarayonini tezlashtirish uchun "maxsus yoʻlaklar" yaratish boʻyicha koʻrsatma bergan edi.

Shunga qaramay, shtat qonunchilari yanada qattiqroq choralar koʻrishga intilmoqda. Hozirda Nyu-York qonun chiqaruvchi organi 20 megavattdan yuqori loyihalarni bir yilga, ayrim takliflarga koʻra esa uch yilga toʻxtatib turishni koʻzda tutuvchi qonun loyihalarini muhokama qilmoqda. Avvalroq Meyn shtati ham shunga oʻxshash qonun qabul qilgan edi, biroq shtat gubernatori unga veto qoʻygan.

Xulosa oʻrnida aytish mumkinki, Nyu-Yorkdagi ushbu moratoriy butun dunyo boʻylab texnologik gigantlar va ekologik barqarorlik oʻrtasidagi muvozanatni saqlash masalasini kun tartibiga chiqardi. Sunʼiy intellektning rivojlanishi uchun zarur boʻlgan infratuzilma endilikda nafaqat iqtisodiy foyda, balki ijtimoiy va ekologik masʼuliyat nuqtai nazaridan ham qattiq nazorat ostiga olinmoqda.