SpaceX dunyodagi eng yirik raketani start maydonchasiga joylashtirdi

Ilon Mask asos solgan SpaceX kompaniyasi koinotni tadqiq qilish tarixidagi eng qudratli raketa tizimi — Starshipʻning navbatdagi parvoziga soʻnggi tayyorgarlikni yakunladi. Texas shtatidagi Starbase kosmodromida Ship 40 kemasi va Booster 20 kuchaytirgichi birlashtirilib, parvoz oldi holatiga keltirildi. Ushbu 13-parvoz koinot texnologiyalari rivojida yangi bosqichni boshlab berishi kutilmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

NASASpaceflight maʼlumotlariga koʻra, ulkan raketani yigʻish jarayoni Mechazilla deb nomlanuvchi maxsus minoraning mexanik “qoʻllari” yordamida amalga oshirildi. Bu texnologiya raketani nafaqat yigʻish, balki kelajakda uni havoning oʻzida tutib olish uchun moʻljallangan boʻlib, SpaceXʻning qayta foydalaniluvchi tizimlar borasidagi yetakchiligini namoyish etadi.

Texnik yangilanishlar va sinovlar

Mazkur missiya uchun tayyorlangan Super Heavy Booster 20 kuchaytirgichi joriy yilning 10-iyul kuni 33 ta Raptor dvigatelining barchasini qamrab olgan statik sinovdan muvaffaqiyatli oʻtgan edi. Oʻz navbatida, Ship 40 kemasi ham 6 ta dvigatelning 60 soniyalik ishchi holatini tekshirish bosqichini yakunladi. Bu safargi kema V3 modifikatsiyasining ikkinchi namunasi boʻlib, u avvalgilaridan kattaroq yonilgʻi baklari va takomillashtirilgan dvigatellari bilan ajralib turadi.

Parvoz jadvaliga koʻra, 90 daqiqalik start oynasi mahalliy vaqt bilan 16-iyul kuni soat 17:45 da ochiladi. Oʻzbekiston vaqti bilan bu hodisa 17-iyul tongiga toʻgʻri keladi. Mutaxassislar ushbu parvoz davomida bir nechta murakkab vazifalarni bajarishni maqsad qilgan:

• Raketa pogʻonalarining muvaffaqiyatli ajralishi;
• Ochiq koinotda Ship 40 dvigatellarini qayta ishga tushirish;
• Foydali yukni (Starlink sunʼiy yoʻldoshlari) chiqarish;
• Kema va kuchaytirgichni belgilangan hududga yumshoq qoʻndirish.

Maʼlum qilinishicha, kema bortida Starlink V3 rusumidagi yangi avlod sunʼiy yoʻldoshlari boʻladi. Biroq, ushbu qurilmalar orbitada qolmaydi. Ular Starship bilan birga suborbital trayektoriya boʻylab harakatlanadi va missiya yakunida atmosfera qatlamlarida yonib ketishi rejalashtirilgan. Bu usul yangi tizimlarni real yuklama bilan sinab koʻrish imkonini beradi.

Oʻzbekistonlik koinot ishqibozlari uchun ham ushbu voqea katta ahamiyatga ega, chunki Starship loyihasining muvaffaqiyati kelajakda sunʼiy yoʻldosh aloqasi narxining pasayishiga va global internet qamrovining kengayishiga bevosita taʼsir koʻrsatadi. SpaceX ushbu parvoz orqali Mars va Oy missiyalari uchun poydevor yaratishda davom etmoqda.