Mavrikiy NASA boshchiligidagi Artemis kelishuviga qoʻshilgan 70-davlat boʻldi

Mavrikiy rasman NASA tomonidan ilgari surilayotgan, koinotni tinch maqsadlarda va masʼuliyat bilan oʻzlashtirishga qaratilgan "Artemis kelishuvi" (Artemis Accords) aʼzosiga aylandi. Shu tariqa, ushbu xalqaro tashabbusni imzolagan davlatlar soni 70 taga yetdi. Ushbu hujjat koinot tadqiqotlari sohasida xalqaro hamkorlikning yangi davrini anglatadi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Hujjatni imzolash marosimi 17-iyul kuni boʻlib oʻtdi. Mavrikiy nomidan Oliy taʼlim, fan va tadqiqotlar vazirligi vakili Navindsing Jugmohunsing (Navindsing Jugmohunsing) imzo chekdi. Tadbirda AQSH Davlat departamenti rasmiylari ishtirok etdi, NASA maʼmuri oʻrinbosari Matt Anderson esa videotranslyatsiya orqali nutq soʻzladi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, Mavrikiy ushbu qadam orqali oʻzining kosmik salohiyatini oshirishni maqsad qilgan.

Okeanlarni himoya qilish va kosmik strategiya

Navindsing Jugmohunsingning taʼkidlashicha, ushbu kelishuvga qoʻshilish mamlakat uchun kosmik faoliyatni rivojlantirishning yangi bosqichini ochib beradi. Mavrikiy hukumati kosmik texnologiyalardan birinchi navbatda okeanlar va qirgʻoq chiziqlarini himoya qilish, ekologik monitoring oʻtkazish hamda koinotni boshqarishning xalqaro tamoyillarini shakllantirishda ishtirok etish uchun foydalanmoqchi.

Eʼtiborlisi shundaki, Mavrikiy Serbiyadan atigi bir kun oʻtib ushbu hujjatni imzoladi. 2024-yil boshidan buyon mazkur tashabbusga qoʻshilgan mamlakatlar soni 11 taga koʻpaydi. 2020-yilda asos solinganida bor-yoʻgʻi 8 ta davlat (jumladan AQSH) ishtirok etgan loyiha, qisqa vaqt ichida global miqyosda kengayib, dunyoning turli mintaqalarini qamrab oldi.

Artemis dasturining asosiy tamoyillari

"Artemis kelishuvi" koinotni oʻzlashtirishda nizolarning oldini olish, kosmik resurslardan oqilona foydalanish va ilmiy maʼlumotlarni ochiq almashish kabi muhim prinsiplarni belgilab beradi. NASA ushbu kelishuvni Artemis dasturining asosi deb hisoblaydi. Maʼlumki, ushbu dastur doirasida Oyda uzoq muddatli bazalar qurish va insoniyatning Yer yoʻldoshida doimiy qolishini taʼminlash koʻzda tutilgan.

Shu bilan birga, koinot poygasida qiziqarli tendensiya kuzatilmoqda. "Artemis kelishuvi"ni imzolagan uchta davlat — Senegal, Serbiya va Tailand ayni paytda Xitoyning ILRS (Xalqaro oy tadqiqot stansiyasi) loyihasiga ham aʼzo hisoblanadi. Bu koʻplab mamlakatlar koinotni oʻrganishda ham Gʻarb, ham Sharq bloklari bilan parallel ravishda hamkorlik qilishga intilayotganidan dalolat beradi.

Mavrikiy kabi kichik orol-davlatlarning bunday yirik loyihalarga qoʻshilishi, koinot texnologiyalari endilikda nafaqat gigant davlatlar, balki rivojlanayotgan mamlakatlar uchun ham strategik ahamiyat kasb etayotganini koʻrsatmoqda. Bu kelajakda iqlim oʻzgarishiga qarshi kurash va tabiiy resurslarni boshqarishda kosmik maʼlumotlarning oʻrni beqiyos boʻlishini tasdiqlaydi.