SpaceX koinotda sunʼiy yoʻldoshlarni taʼmirlaydigan ilk «mexanik»ni orbitaga olib chiqadi

Ilon Mask boshqaruvidagi SpaceX kompaniyasi bugun, 21-iyul kuni koinot sanoatida inqilobiy qadam boʻlishi kutilayotgan MRV-MEP missiyasini amalga oshiradi. Florida shtatidagi Kanaveral burnidan uchiriladigan Falcon 9 raketasi orbitaga oʻziga xos koinot «mexanigi»ni olib chiqadi. Ushbu missiya sunʼiy yoʻldoshlarning xizmat muddatini bevosita koinotning oʻzida uzaytirishga qaratilgan ilk keng koʻlamli loyihadir. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Missiya doirasida Northrop Grumman kompaniyasining shoʻba korxonasi — SpaceLogistics tomonidan ishlab chiqilgan Mission Robotic Vehicle (MRV) apparati va uchta Mission Extension Pod (MEP) moduli geostatsionar orbitaga yetkaziladi. Ushbu loyihaning asosiy maqsadi — yoqilgʻisi tugayotgan yoki texnik nosozlikka uchragan sunʼiy yoʻldoshlarni atmosferada yonib ketishdan saqlab qolish va ularning faoliyatini davom ettirishdir.

MRV apparati oʻziga xos robotlashtirilgan servis vositasi boʻlib, u AQSH Harbiy-dengiz kuchlari tadqiqot laboratoriyasi tomonidan yaratilgan ikkita uch metrlik manipulyator-«qoʻllar» bilan jihozlangan. Ushbu mexanik qoʻllar yordamida robot MEP modullarini mijozlarning sunʼiy yoʻldoshlariga oʻrnatadi. Bu jarayon koinotda murakkab muhandislik ishlarini inson aralashuvisiz bajarish imkonini beradi.

Koinotdagi «hayot qutqaruvchilari»

Mission Extension Pod (MEP) modullari ixcham qurilmalar boʻlib, ular oʻzining elektr dvigatel tizimiga ega. Sunʼiy yoʻldoshga oʻrnatilgandan soʻng, modul asosiy apparatning orbitadagi holatini boshqarish va yoʻnalishini saqlash vazifasini oʻz zimmasiga oladi. Northrop Grumman maʼlumotlariga koʻra, bitta shunday modul ogʻirligi ikki tonna atrofida boʻlgan sunʼiy yoʻldoshning umrini kamida sakkiz yilga uzaytirishi mumkin.

Yangi tizimning ilk mijozlari Avstraliyaning Optus operatori va Intelsat kompaniyasi boʻldi. Ular allaqachon oʻz apparatlari uchun modullarga buyurtma berishgan. Dastlabki vazifalar bajarilgandan soʻng, MRV apparati orbitada qolib, kelgusida boshqa sunʼiy yoʻldoshlarni koʻzdan kechirish, koʻchirish va modernizatsiya qilish ishlarida ishtirok etadi.

Ushbu missiyaning yana bir muhim jihati — MRV apparatining koinotda yoqilgʻi quyish imkoniyatiga ega ekanligidir. Qurilma AQSH Koinot kuchlari tomonidan tasdiqlangan Passive Refueling Module interfeysi bilan jihozlangan. Bu standart servis apparatidan ancha uzoq vaqt foydalanish va kelajakdagi murakkab missiyalarni amalga oshirish uchun zamin yaratadi.

ixbt.com xabariga koʻra, ushbu parvoz SpaceX uchun ham oʻziga xos ahamiyatga ega. Falcon 9 raketasining birinchi pogʻonasi geostatsionar orbitaga chiqish uchun sarflanadigan yuqori energiya tufayli Yerga qaytarilmaydi. Bu ushbu tezlatkich uchun 32-chi va oxirgi parvoz boʻladi. Bungacha u Xalqaro koinot stansiyasiga yuk tashish va Starlink loyihasi doirasidagi koʻplab missiyalarda xizmat qilgan.

Ushbu texnologiyaning rivojlanishi Oʻzbekiston kabi oʻzining telekommunikatsiya yoʻldoshlariga ega boʻlishni rejalashtirayotgan davlatlar uchun ham strategik ahamiyatga ega. Kelajakda qimmatbaho apparatlarni yangisiga almashtirmasdan, ularni koinotda taʼmirlash orqali mablagʻlarni sezilarli darajada tejash imkoniyati tugʻiladi.