Sunʼiy intellekt poygasi ekologiyadan ustun: Meta kompaniyasi RE100 alyansini tark etdi

Dunyoning texnologik gigantlaridan biri boʻlgan Meta korporatsiyasi 10 yillik hamkorlikdan soʻng RE100 xalqaro iqlim alyansidan chiqib ketdi. Bu qaror kompaniyaning sunʼiy intellekt (AI) tizimlarini rivojlantirish yoʻlida ulkan maʼlumotlar markazlarini barpo etish va ularni anʼanaviy gaz elektr stansiyalari orqali energiya bilan taʼminlash rejalariga bogʻliq. Mazkur holat texnologik taraqqiyot va ekologik barqarorlik oʻrtasidagi ziddiyatni yana bir bor kun tartibiga chiqardi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Climate Group tashkiloti tomonidan asos solingan RE100 tashabbusi oʻz aʼzolaridan isteʼmol qilinadigan elektr energiyasining 100 foizini qayta tiklanuvchi manbalardan (QTM) olishni talab qiladi. Biroq, Meta kompaniyasining Luiziana shtatida qiymati 200 milliard dollardan ortiq boʻlgan Hyperion nomli yirik AI-maʼlumotlar markazini qurish loyihasi ushbu talablarga zid keldi. Loyiha doirasida majmuani quvvatlantirish uchun 10 ta gaz elektr stansiyasini qurish koʻzda tutilgan.

Energiya taqchilligi va gaz loyihalari

ixbt.com maʼlumotiga koʻra, Meta faqatgina Hyperion loyihasining oʻzi uchun 7 GW dan ortiq quvvat talab qilmoqda. Bundan tashqari, kompaniya Ogayo shtatida ham 200 MW quvvatga ega alohida gaz elektr stansiyasini qurish boʻyicha kelishuv imzolagan. Bunday ulkan energiya ehtiyojini faqatgina quyosh yoki shamol stansiyalari orqali qoplash hozirgi texnologik sharoitda juda murakkab va qimmatga tushishi taʼkidlanmoqda.

Meta vakillari 2021-yildan buyon oʻz faoliyatini toʻliq yashil energiya hisobidan yuritayotganini daʼvo qilib kelishgan. Buning uchun kompaniya maxsus ekologik sertifikatlardan foydalanadi. Ushbu tizimga koʻra, kompaniya isteʼmol qilgan anʼanaviy energiyasi miqdoriga teng ravishda boshqa hududlarda qayta tiklanuvchi energiya ishlab chiqarilishini moliyalashtiradi. Biroq, Climate Group mutaxassislari yangi gaz loyihalari koʻlami tufayli kompaniya endi RE100 mezonlariga javob bermasligini maʼlum qildi.

Tahlilchilarning fikricha, sunʼiy intellekt modellarini oʻqitish va ulardan foydalanish uchun zarur boʻlgan hisoblash quvvatlari geometrik progressiya bilan oʻsib bormoqda. Bu esa nafaqat Meta, balki Google va Microsoft kabi boshqa IT-gigantlarni ham oʻzlarining ekologik vaʼdalarini qayta koʻrib chiqishga majbur qilmoqda. Qayta tiklanuvchi energiya manbalari hozircha AI infratuzilmasining barqaror va uzluksiz ishlashini toʻliq kafolatlay olmayapti.

Hozirgi kunda Meta oʻzining barcha energiya isteʼmolini sertifikatlar orqali qoplashda davom etishini taʼkidlamoqda. Ammo mutaxassislar bu yondashuvni tanqid ostiga olishgan. Sertifikatlar sotib olish maʼlum bir obʼektning aynan qanday manbadan quvvat olayotganini oʻzgartirmaydi, balki shunchaki moliyaviy kompensatsiya mexanizmi hisoblanadi. Gaz stansiyalarining bevosita qurilishi esa atmosferaga chiqarilayotgan karbonat angidrid miqdorini oshirishi shubhasiz.

Ushbu voqea Oʻzbekiston kabi raqamli iqtisodiyot va yashil energetikani parallel rivojlantirayotgan davlatlar uchun ham muhim signaldir. Kelajakda mamlakatimizda barpo etiladigan yirik maʼlumotlar markazlari uchun ham barqaror energiya manbalarini topish strategik vazifaga aylanadi. Meta misolida koʻrinib turibdiki, hatto eng boy korporatsiyalar ham texnologik ustunlik va ekologik tozalik oʻrtasida tanlov qilishga kelganda, koʻpincha birinchisini afzal koʻrmoqda.