Sunʼiy quyosh sari qadam: AQSHda Texatron termoyadro reaktori sinovlariga ruxsat berildi
Energetika olamida inqilobiy oʻzgarish yasashi kutilayotgan termoyadroviy sintez texnologiyalari yangi bosqichga chiqmoqda. AQSHning American Fusion kompaniyasi oʻzi ishlab chiqqan Texatron Fusion Engine eksperimental qurilmasini tadqiq qilish va sinovdan oʻtkazish uchun Texas shtati Sogʻliqni saqlash departamentidan (DSHS) rasmiy ruxsatnoma oldi. Bu qadam insoniyatni cheksiz va xavfsiz energiya manbai — "sunʼiy quyosh" yaratish maqsadiga yanada yaqinlashtiradi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
Olingan sertifikat reaktorning 500 kW dan 1 GW gacha boʻlgan 12 xil konfiguratsiyasini qamrab oladi. Hozirda muhandislar Texas texnologiya universiteti bazasida sinovlarning navbatdagi bosqichiga qizgʻin tayyorgarlik koʻrmoqda. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, ushbu tadqiqotlarning asosiy maqsadi Texatron ichida boshqariladigan termoyadroviy reaksiyani barqaror ushlab turish imkoniyatini ilk bor amalda isbotlashdan iborat.
Texnologik jarayon va xavfsizlik afzalliklari
Anʼanaviy atom elektr stansiyalaridan farqli oʻlaroq, Texatron ogʻir yadrolarning parchalanishiga emas, balki oʻta issiq plazmani magnit maydoni yordamida ushlab turish orqali amalga oshiriladigan sintez jarayoniga tayanadi. Mutaxassislarning taʼkidlashicha, bunday sxema uzoq vaqt saqlanadigan radioaktiv chiqindilar miqdorini keskin kamaytirish imkonini beradi. Bu esa texnologiyani ekologik jihatdan ancha xavfsiz va istiqbolli qiladi.Sinovlar davomida muhandislar plazma harorati, zarralar zichligi va magnit tutib turish samaradorligini sinchkovlik bilan oʻlchaydilar. Agar ushbu bosqich muvaffaqiyatli yakunlansa, kompaniya elektr energiyasini ishlab chiqarishga oʻtadi. Dastlab energiya impulsli rejimda olinadi, bu esa kelajakda isteʼmolchilarni uzluksiz tok bilan taʼminlaydigan toʻliq quvvatli reaktor yaratish yoʻlidagi oraliq koʻprik vazifasini oʻtaydi.
Kelajakdagi qoʻllanish sohalari
American Fusion loyihasining oʻziga xos jihati shundaki, u anʼanaviy bugʻ turbinalaridan voz kechib, plazma energiyasini toʻgʻridan-toʻgʻri elektrga aylantirishni rejalashtirmoqda. Kompaniya hozirning oʻzida 5, 10 va 20 MW quvvatga ega ixcham qurilmalar hamda 100 MW quvvatli yirik reaktor loyihasi ustida ish olib bormoqda. Bunday ixcham modifikatsiyalar quyidagi sohalarda juda asqotishi mumkin:- Uzoq hududlardagi sanoat korxonalari va konlarni energiya bilan taʼminlash;
- Harbiy obyektlar uchun mobil quvvat manbalari yaratish;
- Maʼlumotlarni qayta ishlash markazlari (Data-center) uchun barqaror elektr yetkazib berish;
- Olis aholi punktlarini avtonom energiya tizimiga oʻtkazish.
Izohlar 0
…