Oy bazasida qanday oʻsimliklar yetishtirilishi maʼlum boʻldi

Kelgusida barpo etiladigan kosmik obyektlar, jumladan, Oy bazasida insonlar uchun zarur boʻlgan toʻrt turdagi qishloq xoʻjaligi ekinlarini yetishtirish rejalashtirilmoqda. Ushbu loyiha kelgusida uzoq muddatli kosmik ekspeditsiyalarni oziq-ovqat bilan taʼminlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

ixbt.com nashrining xabar berishicha, bu haqda Rossiya Fanlar akademiyasi Tibbiy-biologik muammolar instituti ilmiy kotibi, biologiya fanlari doktori Margarita Levinskix maʼlum qildi. Mutaxassisning soʻzlariga koʻra, kelajakdagi oy bazalarida bugʻdoy, shirin qalampir, pomidor hamda turli xil koʻkatlarni oʻstirish koʻzda tutilgan.

Biroq kosmos sharoitida oʻsimliklarni parvarish qilish oʻziga xos murakkabliklarga ega. Kosmik muhitga moslashadigan ekinlar nafaqat ogʻir sharoitlarga bardosh berishi, balki maʼlum oʻlchamlar kabi qatʼiy fizik parametrlarga ham mos kelishi talab etiladi.

Tajribalar va olingan natijalar

«V kosmos so svoim pomidorom» loyihasi doirasida rossiyalik va belaruslik maktab oʻquvchilari Tibbiy-biologik muammolar instituti olimlari bilan hamkorlikda tadqiqot olib bordilar. Loyiha doirasida «Pinnokio», «Groshik», «Donetskiy» va «Bichye serdse» navlariga mansub urugʻlar sinovdan oʻtkazildi.

Ushbu urugʻlar 2025-yilning avgust-sentyabr oylarida «Bion-M» №2 biosunagʻi bortiga joylashtirilib, kosmosga joʻnatilgan edi. Yerga qaytib kelgandan soʻng, kosmosda boʻlib kelgan urugʻlar nazoratdagi yer namunalari bilan birgalikda untirib koʻrildi.

Olimlar vaznsizlik, ekstremal haroratlar hamda kosmik nurlanishning oʻsimliklarga taʼsirini diqqat bilan oʻrganib chiqdilar. Tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, kosmosda boʻlib qaytgan pomidor urugʻlari oʻzlarining asosiy biokimyoviy xarakteristikalarini toʻliq saqlab qolgan.

Kelgusidagi ilmiy rejalar

Shunga qaramay, tadqiqot davomida olimlar molekulyar darajada ayrim oʻzgarishlar sodir boʻlganini aniqladilar. Kosmik nurlanish va ogʻir muhit taʼsiri izsiz ketmagani maʼlum boʻldi.

Margarita Levinskixning taʼkidlashicha, kelgusida bu urugʻlarning bir qismida genetik apparat darajasida ham oʻzgarishlar yuzaga kelishi istisno qilinmaydi. Mutaxassislar bu kabi omillarni oʻrganish kelgusi kosmik parvozlar uchun fundamental poydevor boʻlishini taʼkidlashmoqda.