Telegram foydalanuvchilari duch kelayotgan yangi firibgarlik: soxta "ovoz berish" sxemasi

O‘zbekistonlik foydalanuvchilar orasida Telegram akkauntlarini soxta «tanlov» va «ovoz berish» niqobi ostida ommaviy ravishda o‘g‘irlash holatlari keskin ko‘paydi. Ichki ishlar vazirligi Kiberxavfsizlik markazi hamda Toshkent shahar IIBB fuqarolarni ogohlikka chaqirib, tarmoqda keng tarqalayotgan xavfli fishing hujumlaridan ogohlantirdi.

Eng xavfli tomoni shundaki, bunday xabarlar begonalardan emas, balki sahifasi allaqachon buzib kirilgan eng yaqin tanishlaringiz, do‘stlaringiz yoki oila a’zolaringiz nomidan yuborilmoqda.

Firibgarlik sxemasi qanday ishlaydi?

Kiberjinoyatchilar odamlarning ishonuvchanligi va yaqinlariga yordam berish istagidan quyidagi 5 bosqich orqali foydalanmoqda:

1. Ishonchli niqob ostidagi xabar: Tanishingizdan: «Salom, iltimos, shu havolaga kirib, jiyanim/bolam/buvim uchun ovoz berib yuboring» yoki «Eng yaxshi ona/buvi tanlovida qatnashyapmiz» qabilidagi samimiy iltimos keladi;

2. Soxta (fishing) sahifa: Havolaga bosganingizda Telegram'ning rasmiy ko‘rinishi va dizaynini to‘liq takrorlaydigan soxta sahifa ochiladi;

3. Ma’lumotlarni talab qilish: Sayt go‘yoki ovozni tasdiqlash bahonasida sizdan telefon raqamingizni va Telegram ilovasidan yuborilgan 5 xonali maxfiy kirish kodini kiritishni so‘raydi;

4. Bir lahzada yo‘qotilgan nazorat: Siz kodni yozgan zahoti firibgarlar boshqa qurilmadan akkauntingizga kirib oladi va sizni barcha qurilmalaringizdan majburiy chiqarib (sessiyani tugatib) tashlaydi;

5. Oqibatlar va pul undirish: Qo‘lga kiritilgan akkaunt orqali sizning nomingizdan barcha kontaktlarga yangi aldov xabarlari tarqatiladi yoki yaqinlaringizdan kartaga shoshilinch pul o‘tkazib berish so‘raladi.

Himoyalanishning 3 ta muhim oltin qoidasi

Shaxsiy ma’lumotlaringiz va profilingizni himoya qilish uchun quyidagi tavsiyalarga qat’iy amal qilish shart:

• Shubhali havolalarga aslo kirmang: Hatto eng yaqin qarindoshingiz yuborgan bo‘lsa ham, ovoz berish, sovg‘alar yoki pul yutuqlari haqidagi havolalarni ochmang. Avval unga qo‘ng‘iroq qilib, bu xabarni haqiqatan o‘zi yuborganmi yoki yo‘qligini aniqlashtiring;

• Maxfiy kodni hech kimga aytmang: Telegram yoki SMS orqali kelgan xavfsizlik kodi shaxsiy ma’lumot hisoblanadi. Uni hech qanday saytga kiritmang va biror kimsaga taqdim etmang;

• Ikki bosqichli tasdiqlashni (2FA) darhol yoqing: Ilovadagi «Sozlamalar» ➔ «Maxfiylik va xavfsizlik» ➔ «Ikki bosqichli tasdiqlash» (Two-Step Verification) bo‘limiga kirib, murakkab parol o‘rnating hamda pochtangizni biriktiring. Bu holda firibgarlar tasdiqlash kodini qo‘lga kiritsa ham, qo‘shimcha parolsiz akkauntga kira olmaydi.

Agar akkauntingiz o‘g‘irlangan bo‘lsa, nima qilish kerak?

Agar aldanib, ma’lumotlarni kiritib qo‘ygan bo‘lsangiz, har bir soniya hal qiluvchi ahamiyatga ega:

• Faol sessiyalarni yoping: Agar Telegram ilovangiz kompyuter yoki boshqa planshetda ochiq qolgan bo‘lsa, zudlik bilan «Sozlamalar» ➔ «Qurilmalar» (Devices) bo‘limiga kirib, noma’lum sessiyalarni o‘chirib tashlang;

• Parolni o‘zgartiring: Imkon qadar tez fursatda ikki bosqichli parol o‘rnating yoki akkauntni vaqtincha muzlatish choralarini ko‘ring;

• Yaqinlaringizni xabardor qiling: Telefon qo‘ng‘irog‘i yoki boshqa tarmoqlar orqali do‘stlaringiz va tanishlaringizga akkauntingiz buzilganini bildiring, toki ular nomingizdan yozilgan firibgarlik tuzog‘iga tushmasin.

IIV Kiberxavfsizlik markazi barcha fuqarolarni raqamli gigiyena qoidalariga rioya qilishga va yaqinlarini ogohlantirib qo‘yishga chaqirmoqda.