The Guardian gazetasi Chikagodagi Rush universiteti tibbiyot markazi olimlari tomonidan o‘tkazilgan tadqiqotga tayanib xabar berishicha, o‘qish, yozish va tillarni o‘rganish demensiya xavfini deyarli 40% ga kamaytirishi mumkin.
Tadqiqotchilar tadqiqot boshida demensiyadan xoli bo‘lgan 80 yoshli 1939 kishini sakkiz yil davomida kuzatib borishdi. Ishtirokchilar o‘zlarining kognitiv faolligi va ta’lim resurslari haqida so‘rovnomalarni to‘ldirishdi. Masalan, respondentlardan bolaligida kitob o‘qiganmi, chet tillarini o‘rganganmi va bugungi kunda ham o‘qish va yozishni davom ettiradimi, deb so‘rashdi.
Tadqiqot davomida 551 respondent Altsgeymer kasalligiga chalingan va 719 nafarida yengil kognitiv buzilish rivojlangan. Natijalar Neurology jurnalida chop etilgan. Kognitiv boyitish darajasi yuqori bo‘lgan odamlar orasida 21% Altsgeymer kasalligiga chalingan, kognitiv ish yuki past bo‘lganlar orasida esa bu ko‘rsatkich 34% ni tashkil etgan. Bundan tashqari, birinchi guruhda kasallik o‘rtacha 94 yoshda, ikkinchi guruhda esa 88 yoshda rivojlangan.
Tadqiqotchilar tadqiqot oxirigacha omon qolmagan ishtirokchilarni ham tekshirishdi. Ta’kidlanishicha, ko‘proq yutuqlarga ega bo‘lganlarning xotirasi va fikrlash qobiliyati yaxshiroq bo‘lgan va bu ko‘nikmalar o‘limdan oldin sekinroq pasaygan.
"Natijalar dalda beruvchi va aqliy rag‘batlantiruvchi faoliyatda muntazam ishtirok etish kognitiv funktsiya uchun foydali bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi. Kutubxonalar va umrbod o‘rganishga bo‘lgan muhabbatni uyg‘otishga mo‘ljallangan erta ta’lim dasturlari kabi boyitish muhitlariga kirishni kengaytirishga davlat investitsiyalari demensiya tarqalishini kamaytirishi mumkin", deydi tadqiqotning hammuallifi Andrea Zammit.
The Guardian nashrining yozishicha, demensiya hozirda butun dunyo bo‘ylab sog‘liq uchun eng jiddiy tahdidlardan biri hisoblanadi. Olimlar 2050 yilga kelib demensiya bilan kasallangan odamlar soni uch baravar ko‘payib, butun dunyo bo‘ylab 150 milliondan oshishini bashorat qilmoqda. Mutaxassislarning ta’kidlashicha, bu kelajakdagi sog‘liqni saqlash va ijtimoiy yordam tizimlariga jiddiy va tez o‘sib borayotgan tahdid soladi va bu muammo har bir mamlakatga ta’sir qiladi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
