Putin, Tramp va Si Szinpin uchrashuvida deklaratsiya imzolandi: unda nimalar aks etgan?

Rossiya prezidenti Vladimir Putin, Xitoy rahbari Si Szinpin va AQSH prezidenti Donald Tramp Shenchjen shahrida tarixdagi ilk uch tomonlama uchrashuvdan so‘ng tinchlik deklaratsiyasini qabul qildi. Hujjatda yadroviy xavflarni kamaytirish, energetik barqarorlik, BMTni isloh qilish va xalqaro sud organlarining vakolatlariga oid pozitsiyalar aks etgan. Biroq deklaratsiyada Ukrainadagi urush yoki uni hal qilish masalasi tilga olinmagan. Bu haqda 19 noyabr kuni Kreml matbuot xizmati xabar bergani aytilmoqda.
Uch davlat rahbari strategik barqarorlikni muhokama qildi
Ma’lum qilinishicha, Rossiya, Xitoy va AQSH rahbarlari 2026 yil 19 noyabr kuni Xitoyning Shenchjen shahrida uchrashgan. Uchrashuv davlat rezidensiyasi «Silin Shanchjuan»da, Osiyo-Tinch okeani iqtisodiy hamkorligi (ATES) sammiti doirasida o‘tkazilgan.
Muzokaralar taxminan bir yarim soat davom etgan. Tomonlar xalqaro vaziyat, strategik barqarorlik va global xavfsizlik masalalari bo‘yicha fikr almashgan.
Uch davlat rahbarlari tarixiy uch tomonlama sammitni tashkil etgani uchun Xitoy tomoniga minnatdorlik bildirgan.
Uchrashuv yakunida rahbarlar ommaviy axborot vositalari uchun og‘zaki bayonot bermagan. Donald Tramp aeroportga yo‘l olgan, Si Szinpin esa Vladimir Putinni avtomobilgacha kuzatib qo‘ygan.
Yadroviy urushda g‘olib bo‘lmaydi
Uch davlat rahbari imzolagan deklaratsiyada yadroviy qurol bilan bog‘liq xavflar alohida o‘rin olgan.
Hujjatda yadroviy urushda g‘olib bo‘lish mumkin emasligi va bunday urush hech qachon boshlanmasligi kerakligi ta’kidlangan.
Rossiya, Xitoy va AQSH yadroviy xavflarni kamaytirish, yadroviy qurol tarqalishining oldini olish maqsadida doimiy muloqot olib borishga intilishini bildirgan.
Bu pozitsiya uch mamlakatning global xavfsizlik va strategik barqarorlikni saqlash borasidagi hamkorlikka tayyorligini deklaratsiyada aks ettiruvchi asosiy bandlardan biri bo‘ldi.
Xalqaro jinoiy sud va davlat rahbarlarining immuniteti
Deklaratsiyaning yana bir diqqatga sazovor bandi xalqaro sud organlarining vakolatlari va davlat mansabdor shaxslarining immunitetlariga taalluqli.
Uch davlat rahbari davlatlarning roziligi prinsipi va rasmiy shaxslarning immunitetlariga rioya qilish fundamental ahamiyatga ega ekanini ta’kidlagan.
Hujjatda Xalqaro jinoiy sud (XJS) va shu kabi boshqa tuzilmalar o‘z vakolatlarini suiiste’mol qilmasligi kerakligi qayd etilgan.
Bu band xalqaro huquq, davlat suvereniteti va sud organlarining vakolatlari borasidagi bahslar nuqtayi nazaridan deklaratsiyaning siyosiy jihatdan e’tiborli qismlaridan biri hisoblanadi.
Rossiya, Xitoy va AQSH energetika sohasida hamkorlikni kengaytirmoqchi
Uch davlat energetik barqarorlikni ta’minlash maqsadida neft qayta ishlash mahsulotlarini ishlab chiqarish va yetkazib berishni ko‘paytirish rejalarini ham deklaratsiyaga kiritgan.
Hujjatda barqaror energiya ta’minotining ahamiyati ta’kidlangan. Bu boradagi hamkorlik global energetika bozoridagi barqarorlikni ta’minlashga qaratilgan.
Shuningdek, BMT Xavfsizlik kengashining doimiy a’zolari bo‘lgan Rossiya, Xitoy va AQSH tashkilotni isloh qilish tarafdori ekanini bildirgan. Ularning pozitsiyasiga ko‘ra, BMT global muammolarga samaraliroq javob berishi va xalqaro tinchlik hamda xavfsizlikni ta’minlashdagi asosiy vazifalariga muvofiq faoliyat yuritishi kerak.
Ukraina masalasi deklaratsiyada aks etmadi
Uch davlat rahbari qabul qilgan deklaratsiyaning e’tiborli jihatlaridan biri — Ukrainadagi urushga oid bandning mavjud emasligi.
Hujjatda Ukrainadagi mojaro, uni to‘xtatish shartlari yoki tinchlik muzokaralari haqida biror to‘g‘ridan to‘g‘ri bayonot keltirilmagan.
Biroq deklaratsiyada Ukraina masalasining tilga olinmagani uch davlat rahbarlari bu mavzuda umuman muhokama qilmaganini anglatmaydi. Uchrashuvning xususiy mazmuni va muzokaralarda ko‘tarilgan barcha masalalar haqida ochiq ma’lumot berilmagan.
Deklaratsiyaning to‘liq mazmuni
Uch davlat rahbari imzolagan hujjatda quyidagi asosiy pozitsiyalar aks etgan:
BMTni global muammolarga samarali javob beradigan tashkilot sifatida isloh qilish;
energetik barqarorlik uchun neft qayta ishlash mahsulotlarini ishlab chiqarish va yetkazib berishni ko‘paytirish;
davlatlarning roziligi prinsipi va rasmiy shaxslar immunitetlarini hurmat qilish, xalqaro sud organlari vakolatlarini suiiste’mol qilishga yo‘l qo‘ymaslik;
yadroviy urushning oldini olish, yadroviy xavflarni kamaytirish va yadroviy qurol tarqalishiga qarshi muloqotni davom ettirish.
Shenchjendagi uch tomonlama uchrashuv va qabul qilingan deklaratsiya global xavfsizlik, energetika va xalqaro institutlar kelajagi bo‘yicha uch davlatning umumiy pozitsiyalarini aks ettiruvchi hujjat sifatida taqdim etilmoqda. Ammo uning amaliy natijalari va kelishuvlarning keyingi bosqichda qanday amalga oshirilishi hozircha ochiq qolmoqda.
Obuna bilan reklama bo'lmaydi
Zamin Premium — oyiga 4 900 so'm
Mavzuga oid yangiliklar

































Izohlar0
…