Kech uxlash yurak xuruji va insult xavfini oshiradi

Kech uxlash nafaqat oddiy odat, balki sog‘liq uchun jiddiy xavf omili ham bo‘lishi mumkin. So‘nggi yillarda olib borilgan ilmiy tadqiqotlar uyqu vaqti bilan yurak-qon tomir kasalliklari o‘rtasida bevosita bog‘liqlik borligini tasdiqlamoqda.

Jumladan, European Heart Journal jurnalida e’lon qilingan tadqiqotda 88 mingdan ortiq insonning uyqu odatlari tahlil qilingan. Natijalarga ko‘ra, har kuni soat 22:00–23:00 oralig‘ida uxlashga yotadigan odamlarda yurak-qon tomir kasalliklari xavfi eng past darajada bo‘lgan. Aksincha, yarim tundan keyin uxlashga odatlanganlarda bu xavf 20–25 foizgacha oshgani aniqlangan.

Olimlar buni inson organizmidagi Circadian rhythm — ya’ni biologik soat buzilishi bilan izohlaydi. Kech uxlash melatonin va kortizol kabi muhim gormonlar ishlab chiqarilishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Bu esa qon bosimining oshishi, yurak urish ritmining buzilishi va tomirlar faoliyatining izdan chiqishiga olib kelishi mumkin.

Bundan tashqari, American Heart Association mutaxassislari ham muntazam uyqu rejimi yurak salomatligi uchun muhimligini ta’kidlaydi. Ularning fikricha, kech uxlash ko‘pincha kam uyqu, stress va noto‘g‘ri ovqatlanish bilan birga keladi — bu omillar esa yurak xuruji va insult xavfini yanada oshiradi.

Yana bir muhim jihat — kech uxlaydigan odamlar ko‘pincha “ijtimoiy jetlag” holatiga tushadi, ya’ni ish kunlari va dam olish kunlari uyqu vaqti keskin farq qiladi. Bu holat organizm uchun qo‘shimcha stress bo‘lib, uzoq muddatda yurak-qon tomir tizimiga zarar yetkazishi mumkin.

Shu sababli mutaxassislar quyidagi oddiy, ammo muhim tavsiyalarni beradi:

- har kuni bir xil vaqtda uxlashga yotish;

- iloji boricha soat 22:00–23:00 oralig‘ida uyquga ketish;

- uxlashdan oldin telefon va ekranlardan uzoqroq bo‘lish;

- kamida 7–8 soat sifatli uyquni ta’minlash.

Uyqu rejimini tartibga solish yurak xuruji va insultning oldini olishda muhim profilaktik choradir. Oddiy ko‘ringan odat — o‘z vaqtida uxlash — sog‘lom va uzoq umr uchun katta ahamiyatga ega.