Sut, sarimsoq va kivi: 12 maslahatdan qay biri ishlaydi?

«Suyaklar zaif bo‘lsa — sut iching, kamqonlikda — ismaloq yeng, uyqu qochsa — kivi iste’mol qiling». Ijtimoiy tarmoqlarda bunday tavsiyalar oson esda qoladi va juda ishonchli tuyuladi.

Ammo organizm kalkulyator emas: bitta alomatga bitta mahsulot tanlab, muammoni to‘liq hal qilib bo‘lmaydi. Ayrim maslahatlarda ilmiy asos bor, boshqalari esa kasallik sababini yashirib, zarur davolanishni kechiktirishi mumkin.

1. Suyaklar zaifmi? Sut foydali, ammo yechim bitta emas

Sut, yogurt va pishloq kalsiyning boy manbalari hisoblanadi. Kalsiy suyak to‘qimasi uchun zarur, bir stakan sut esa kunlik ehtiyojning sezilarli qismini ta’minlashi mumkin.

Biroq suyaklarning zaiflashishiga kalsiy yetishmasligidan tashqari D vitamini tanqisligi, kamharakatlik, yoshga bog‘liq o‘zgarishlar, gormonal muammolar va ayrim kasalliklar ham sabab bo‘ladi.

Shuning uchun to‘g‘ri yondashuv:

• kalsiyga boy muvozanatli ovqatlanish;

• muntazam jismoniy mashq;

• zarur holatda shifokor tavsiyasi bilan tekshiruv;

• sutni hazm qila olmaydiganlar uchun boyitilgan o‘simlik suti, tofu, baliq va ayrim sabzavotlardan foydalanish.

Hukm: qisman to‘g‘ri, ammo sut suyak kasalligini mustaqil davolamaydi.

2. Husnbuzarga sarimsoq: ehtiyot bo‘lish kerak

Sarimsoqni iste’mol qilish sog‘lom ratsionning bir qismi bo‘lishi mumkin. Ammo u husnbuzarni davolaydi, degan ishonchli klinik dalil yo‘q. Dermatologlar akneda parhezning ma’lum ta’siri bo‘lishi mumkinligini tan oladi, lekin toza teri uchun parvarish va tasdiqlangan dorilar ham zarurligini ta’kidlaydi.

Eng xavflisi — xom sarimsoqni yuzga surtish. Tibbiy adabiyotlarda sarimsoq sabab ikkinchi darajali kimyoviy kuyishlar, jumladan akneni davolashga urinishdan keyingi yuz kuyishi qayd etilgan.

Hukm: isbotlanmagan. Sarimsoqni teriga surtish mumkin emas.

3. Quvvat yetishmasa, banan yordam beradimi?

Banan uglevodlarga boy bo‘lgani uchun qisqa muddatda energiya berishi mumkin. Ayniqsa, mashqdan oldin yoki ovqatlanish oralig‘ida qulay mahsulot.

Biroq doimiy holsizlikni faqat banan bilan bartaraf etib bo‘lmaydi. Charchoq temir tanqisligi kamqonligida ham uchraydi; bunday holatda organizm kislorodni to‘qimalarga yetarlicha yetkaza olmaydi.

Uyqu yetarli bo‘lsa-da charchoq bir necha hafta davom etsa, sababni tekshirish kerak.

Hukm: banan ovqat sifatida quvvat beradi, lekin surunkali holsizlikni davolamaydi.

4. Shamollash va grippda zanjabilli choy

Iliq ichimlik tomoqni yumshatishi, suyuqlik yetishmasligining oldini olishi va bemorning o‘zini yengilroq his qilishiga yordam berishi mumkin. Oddiy shamollashning maxsus davosi yo‘q va u ko‘pincha o‘z-o‘zidan o‘tib ketadi.

Ammo shamollash va gripp bir xil kasallik emas. Gripp og‘ir kechishi mumkin. Xavf guruhidagi bemorlarda virusga qarshi dorilar alomatlar boshlanganidan keyingi ilk 1–2 kunda eng samarali bo‘ladi.

Hukm: zanjabilli choy alomatni yengillatishi mumkin, ammo grippni davolamaydi.

5. Kamqonlikda ismaloqning o‘zi yetarlimi?

Ismaloqda temir bor. Biroq u o‘simlikka xos — gem bo‘lmagan shaklda bo‘lib, organizm tomonidan go‘sht va dengiz mahsulotlaridagi temirga nisbatan qiyinroq o‘zlashtiriladi. Ismaloq tarkibida temir so‘rilishini pasaytiruvchi moddalar ham mavjud.

O‘simlik manbalarini vitamin C ga boy mahsulotlar — bulg‘or qalampiri, sitrus mevalari yoki pomidor bilan birga iste’mol qilish temirning so‘rilishini yaxshilaydi.

Ammo kamqonlik qon tahlili bilan tasdiqlanishi kerak. Uning sababi temir yetishmasligi, qon yo‘qotish yoki boshqa kasallik bo‘lishi mumkin.

Hukm: ismaloq foydali, lekin tashxis qo‘yilgan kamqonlik uchun yetarli davo emas.

6. Oshqozon bezovtaligida yogurt

Yogurt ayrim odamlarda ichak mikroflorasi va hazm jarayoniga yordam berishi mumkin. Ammo natija mahsulotdagi bakteriya shtammiga va bezovtalikning sababiga bog‘liq.

Tadqiqotlar bir xil xulosa bermagan: ayrim bolalarda probiotik yogurt ich ketish davomiyligini qisqartirgan, ammo katta yoshli bemorlarda antibiotik bilan bog‘liq diareyaning oldini olish bo‘yicha yirik tadqiqotda aniq foyda topilmagan.

Qorinda qattiq og‘riq, qon aralash najas, uzoq davom etuvchi diareya yoki suvsizlanish bo‘lsa, yogurt bilan cheklanish mumkin emas.

Hukm: ayrim holatlarda foydali, ammo barcha oshqozon muammosiga universal yechim emas.

7. Bosh og‘rig‘ida tarvuz

Tarvuz suyuqlikka boy. Agar bosh og‘rig‘i issiq havo, ko‘p terlash yoki suyuqlik kam ichish bilan bog‘liq bo‘lsa, suv va suyuqlikka boy mahsulotlar yordam berishi mumkin. Suvsizlanishning alomatlari orasida chanqoq, to‘q rangli siydik, bosh og‘rig‘i va bosh aylanishi bor.

Ammo tarvuz migren, yuqori qon bosimi, infeksiya yoki boshqa sababli og‘riqni davolamaydi.

To‘satdan boshlangan o‘ta kuchli bosh og‘rig‘i, nutq buzilishi, qo‘l-oyoqda kuchsizlik, hushning o‘zgarishi yoki yuqori harorat bilan bo‘lsa, shoshilinch tibbiy yordam kerak.

Hukm: suvsizlanishda yordam berishi mumkin, lekin bosh og‘rig‘iga maxsus dori emas.

8. Immunitet zaif bo‘lsa, apelsin

Apelsin vitamin C ning yaxshi manbai. Vitamin C immun tizimining normal ishlashi va o‘simlik mahsulotlaridagi temirning so‘rilishi uchun zarur.

Biroq bir dona apelsin immunitetni bir zumda «kuchaytirib» qo‘ymaydi. Vitamin C ni muntazam qabul qilish shamollash davomiyligi va alomatlarini biroz qisqartirishi mumkin, ammo alomatlar boshlangandan keyin katta miqdorda qabul qilishning foydasi barqaror isbotlanmagan.

Hukm: foydali mahsulot, ammo infeksiyadan kafolatlangan himoya emas.

9. Stressda qora shokolad

Ayrim kichik tadqiqotlarda qora shokolad iste’moli stressga bog‘liq yallig‘lanish reaksiyasi yoki subyektiv stress ko‘rsatkichlariga ijobiy ta’sir qilgan. Biroq natijalar cheklangan ishtirokchilar soniga asoslangan va shokolad stress yoki xavotir buzilishining davosi hisoblanmaydi.

Qora shokolad kaloriyasi yuqori mahsulot ekanini ham unutmaslik kerak. Uni «dori» sifatida ko‘p iste’mol qilish aksincha vazn va qondagi qand miqdoriga ta’sir qilishi mumkin.

Hukm: kichik porsiya kayfiyatga yordam berishi mumkin, ammo psixologik yordam o‘rnini bosmaydi.

10. Uyqusizlikda kivi

24 nafar uyqu muammosi bor katta yoshli inson ishtirok etgan kichik tadqiqotda to‘rt hafta davomida uxlashdan bir soat oldin ikkita kivi iste’mol qilish uyqu ko‘rsatkichlari yaxshilanishi bilan bog‘langan. Ammo tadqiqot kichik va nazorat guruhisiz o‘tkazilgan, shuning uchun natijani barchaga tatbiq etib bo‘lmaydi.

Uyqusizlikda asosiy e’tibor:

• muntazam uyqu vaqtiga;

• kechqurun kofeinni cheklashga;

• ekranlarni kamaytirishga;

• xonadagi yorug‘lik va haroratga qaratilishi kerak.

Hukm: sinab ko‘rish mumkin, lekin kivi uyqusizlikning tasdiqlangan davosi emas.

11. Qabziyatda qora olxo‘ri

Ro‘yxatdagi eng asosli tavsiyalardan biri shu. Randomizatsiyalangan tadqiqotlarda qora olxo‘ri najas chastotasi va konsistensiyasini yaxshilagan. Uning tarkibida tola va ichakka suv jalb qilishga yordam beruvchi sorbitol bor.

Biroq uni ko‘p iste’mol qilish dam bo‘lish, gaz va ich ketishiga sabab bo‘lishi mumkin. Qabziyat uzoq davom etsa, vazn kamayishi, qon yoki kuchli og‘riq kuzatilsa, shifokorga murojaat qilish kerak.

Hukm: ilmiy asosi bor, ammo me’yorda iste’mol qilinishi kerak.

12. Og‘izdan noxush hidda petrushka

Petrushka o‘zining hidi bilan noxush nafasni qisqa vaqtga niqoblashi mumkin. Ammo u muammoning sababini yo‘qotmaydi.

Doimiy og‘iz hidiga:

• til va tishdagi qoplama;

• kariyes;

• milk kasalliklari;

• og‘iz qurishi;

• bodomcha bezlari yoki refluks kabi holatlar sabab bo‘lishi mumkin. Asosiy chora — tish va tilni tozalash, tish oralarini ip bilan parvarish qilish va muntazam stomatolog ko‘rigidan o‘tishdir.

Hukm: hidni vaqtincha yashirishi mumkin, ammo sababni davolamaydi.

Qaysi maslahatlar haqiqatga yaqin?

Asosiy xulosa

Ovqatlanish sog‘liqqa kuchli ta’sir qiladi. Ammo hech bir mahsulot barcha insonda bir xil ishlaydigan dori emas.

Eng xavfli xato — alomatni vaqtincha yengillatib, uning asl sababini tekshirmaslik. Quvvatsizlik, kamqonlik, takroriy bosh og‘rig‘i, uzoq davom etuvchi oshqozon muammosi yoki uyqusizlik organizmda jiddiyroq o‘zgarish borligidan darak berishi mumkin.

Shifokorlar tavsiya qiladigan asosiy qoida bitta: mahsulotni davo o‘rniga emas, muvozanatli ovqatlanishning bir qismi sifatida ko‘ring.

Ushbu 12 maslahatdan qaysi biriga avval to‘liq ishongan edingiz? Izohlarda fikringizni qoldiring!