Quvonch hissi nega yo‘qolyapti? Olimlar COVID-19 ning miyaga kutilmagan ta’sirini aniqladi
QisqachaAI yordamida tayyorlanganKo‘rsatish
- COVID-19 infeksiyasi nafaqat nafas yo‘llariga, balki insonning ruhiy holati va hayotdan zavq olish qobiliyatiga ham zarba berishi mumkinligi aniqlandi.
- Kasallik miyaning motivatsiya, baxt va xotira uchun mas’ul bo‘lgan muhim sohalariga salbiy ta’sir ko‘rsatadi, bu esa dofamin ishlab chiqarish bilan bog‘liq nerv uchlari zichligining kamayishiga olib keladi.
- Natijada, inson avval zavqlangan oddiy narsalardan ham zavq ololmay qoladi, bu holat angedoniya deb ataladi.
Dunyo tibbiyot olimlari koronavirus infeksiyasining inson organizmiga yetkazadigan yashirin va uzoq muddatli asoratlarini o‘rganishda davom etmoqda. So‘nggi ilmiy tadqiqotlar COVID-19 nafaqat nafas yo‘llariga, balki insonning ruhiy holati, hayotdan zavq olish qobiliyati va baxt hissiga ham bevosita zarba berishi mumkinligini ko‘rsatdi.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, kasallikni boshdan kechirgan ko‘plab insonlarda kuzatilayotgan befarqlik, doimiy charchoq va quvonch hissining kamayishi ortida miyada yuz beradigan jiddiy fiziologik o‘zgarishlar yotibdi.
Virus miyaning qaysi markazlariga zarba beradi?
Ilmiy xulosalarga ko‘ra, infeksiya inson xulq-atvori va kayfiyatini boshqaruvchi markazlarga salbiy ta’sir ko‘rsatadi:
Motivatsiya va baxt markazi: Koronavirus miyaning motivatsiya, baxt, qoniqish hamda xotira saqlanishi uchun mas’ul bo‘lgan muhim sohalari faoliyatini susaytiradi;
Kasallik og‘irligiga bog‘liqlik: Infeksiya organizmda qanchalik og‘ir kechgan bo‘lsa, uning asab tizimi va hissiy holatga qoldiradigan salbiy oqibatlari ham shunchalik chuqur va xavfli bo‘ladi.
Dofamin tanqisligi: Quvonch nega yo‘qoladi?
Tadqiqot davomida olimlar koronavirusdan keyingi ruhiy o‘zgarishlarning bosh sababini ochiqladi:
Nerv tolalari zichligining kamayishi: Kasallikni boshdan o‘tkazgan bemorlarda zavq va rag‘bat gormoni sanalgan dofamin ishlab chiqarish bilan bog‘liq nerv uchlari zichligi sezilarli darajada kamayib ketgani qayd etilgan;
Hissiyotlarning «so‘nishi»: Dofamin retseptorlari va nerv uchlarining zararlanishi oqibatida inson avval o‘zini quvontirgan oddiy narsalardan — sevimli mashg‘ulotlar, muloqot yoki yutuqlardan avvalgidek zavq ololmay qoladi (bu tibbiyotda angedoniya deb ataladi).
Asoratlar qanchalik ortga qaytadi?
Shifokorlar va neyrobiologlar bu jarayonning qay darajada tiklanishi mumkinligini hali to‘liq baholay olgani yo‘q:
Qo‘shimcha tadqiqotlar zarurati: Miya to‘qimalari va nerv uchlarining kasallikdan keyin o‘z holiga to‘liq qaytish imkoniyati, tiklanish muddatlari va buning uchun qanday tibbiy muolajalar zarurligi qo‘shimcha chuqur klinik o‘rganishlarni talab qiladi;
Mutaxassis tavsiyasi: Agar COVID-19 ni o‘tkazgandan so‘ng uzoq vaqt davomida chuqur loqaydlik, xotira sustligi va motivatsiya yetishmovchiligi kuzatilsa, buni shunchaki dangasalik yoki mavsumiy charchoq deb bilmasdan, nevrolog yoki terapevt ko‘rigidan o‘tish tavsiya etiladi.
Izohlar 0
…