PhD’дан DSc’гача 7 ой: Ўзбекистон ОАК маълумотларида мисли кўрилмаган илмий «тезлик» аниқланди

Ўзбекистон Олий аттестация комиссиясининг (ОАК) 2017–2026 йиллар оралиғидаги очиқ маълумотлар базасини таҳлил қилиш жараёнида маҳаллий илм-фан жамоатчилиги эътиборини тортган ғаройиб статистик факт юзага чиқди. Камида уч нафар талабгор PhD (фалсафа доктори) ва DSc (фан доктори) диссертациялари ҳимояси оралиғидаги вақтни 1 йилдан камроқ муддатда босиб ўтган.

Мутахассисларнинг таъкидлашича, гап дипломлар расман топширилган сана ҳақида эмас, балки айнан ОАК томонидан қайд этилган диссертация ҳимоялари орасидаги муддат ҳақида бормоқда.

215 кундан 357 кунгача: Шов-шувли рақамлар

ОАК маълумотларида қайд этилган энг тезкор ҳимоя оралиқлари қуйидагича:

• 215 кун (тахминан 7 ой): Биринчи ҳолатда илмий даражалар орасидаги фарқ 7 ойни ташкил этган;

• 278 кун (тахминан 9 ой): Иккинчи талабгор PhD’дан сўнг 9 ой ичида DSc диссертациясини ёқлаган;

• 357 кун: Учинчи ҳолатда эса бир йиллик муддат тўлишига бор-йўғи 8 кун етмаган.

Энг эътиборли жиҳатлардан бири шундаки, мазкур ҳолатларнинг бирида талабгорнинг PhD ва DSc ишлари нафақат бошқа-бошқа мавзуда, балки бутунлай бошқа ихтисослик бўйича ва бошқа илмий ташкилотда амалга оширилган.

4,2 йиллик меъёр ва аномалия

Одатда фалсафа докторидан фан доктори даражасигача бўлган илмий изланишлар йиллаб вақт талаб қилади:

• 1 566 та ҳимоя таҳлили: ОАК базасидаги 1 566 та PhD дан DSc га ўтиш кўрсаткичлари таҳлил қилинганда, ушбу жараён учун ўртача (медиана) муддат 4,2 йилни ташкил этгани маълум бўлди;

• Статистик тафовут: Йиллаб давом этадиган фундаментал тадқиқотлар фонида 7–12 ой ичида иккинчи докторлик диссертациясининг ёқланиши статистик жиҳатдан кескин аномалия сифатида ажралиб турибди.

Ҳозирда илмий доираларда ушбу ҳолат ноёб илмий феноменми ёки аттестация тизимида алоҳида текширувни талаб қиладиган вазиятми деган ҳақли савол очиқ қолмоқда.