Тезликни пасайтириш ҳайдовчиларга ҳар куни 22 миллион доллар тежаш имконини беради

АҚШдаги Миннесота университети тадқиқотчилари автомобил йўлларида белгиланган тезлик меъёрларига амал қилиш нафақат хавфсизлик, балки иқтисодий жиҳатдан ҳам улкан фойда келтиришини исботлади. Ўтказилган кенг кўламли таҳлилларга кўра, агар барча ҳайдовчилар тезлик чекловларига қатъий риоя қилсалар, бир кунда 22 миллион долларгача ёқилғи маблағларини тежаш мумкин бўлади. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Олимлар АҚШ йўлларида амалга оширилган 120 миллиондан ортиқ сафарлар маълумотларини ўрганиб чиқишди. Тадқиқот давомида автомобилларнинг ҳаракатланиш динамикаси, йўллардаги тезлик чекловлари ва релеф баландликлари ҳисобга олинди. Ҳисоб-китоблар шуни кўрсатдики, тезликни меъёрлаштириш натижасида ҳар куни 25 миллион литр ёқилғи тежалади ва атмосферага чиқариладиган карбонат ангидрид миқдори 57 минг метрик тоннага камаяди.

Экология ва вақт баланси

Тадқиқот муаллифлари тезликнинг ёқилғи сарфига таъсири физика қонуниятларига кўра аввалдан маълум бўлса-да, реал ҳаётий вазиятлардаги миқёс биринчи марта бундай аниқликда баҳоланганини таъкидламоқда. Энг қизиқарли жиҳати шундаки, тезликни пасайтириш ҳайдовчиларнинг кундалик сафар вақтини ўртача 1 дақиқадан камроққа узайтиради, холос. Яни, вақтдан ютиш мақсадида юқори тезликда ҳаракатланиш амалда сезиларли фойда бермайди, лекин харажатларни кескин оширади.

Ҳозирги вақтда ички ёнув двигателли автомобиллар АҚШ умумий энергия истеъмолининг 14,6 фоизини ташкил қилади. Замонавий автомобиллар технологик жиҳатдан тежамкорроқ бўлса-да, уларнинг двигателлари қуввати ортиб бораётгани ҳайдовчиларга юқори тезликка осон чиқиш имконини бермоқда. Бу эса ўз навбатида ёқилғи сарфининг асоссиз ортишига сабаб бўлади.

Келажакдаги режалар ва Ўзбекистон учун аҳамияти

Олимлар тезликни пасайтиришни мавжуд автопаркни янгиламасдан туриб иқтисодий самарадорликка эришишнинг энг арзон ва тезкор усули деб ҳисобламоқда. Тадқиқотнинг кейинги босқичида мутахассислар кескин тезланиш (агрессив ҳайдаш) омилларини ўрганишни режалаштирган. Бунинг учун махсус датчиклар билан жиҳозланган электромобиллардан фойдаланилади.

Ўзбекистон шароитида ҳам ушбу тадқиқот натижалари долзарб ҳисобланади. Мамлакатимизда йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш мақсадида кўплаб ҳудудларда тезлик чекловлари 60 км/соат этиб белгиланган. Бу нафақат бахтсиз ҳодисаларнинг олдини олишга, балки ҳайдовчиларнинг ҳамёнини асрашга ҳамда шаҳарлардаги экологик ҳолатни яхшилашга хизмат қилади. ixbt.com маълумотига кўра, ҳайдаш одатларини бироз ўзгартириш орқали ҳам шахсий, ҳам давлат миқёсида катта иқтисодий натижага эришиш мумкин.