Украина президенти Владимир Зеленский британиялик журналист Пирс Морганнинг Piers Morgan Uncensored дастурида берган интервьюсида бир вақтнинг ўзида ҳам шахсий хавфсизлик, ҳам тинч ечим сценарийлари, ҳам Донбасснинг мақоми ва уруш шароитида сайлов масаласига тўхталди. Суҳбатда айтилаётган фикрлардан бир нарса сезилади: Киев учун бу мавзу фақат сиёсат эмас, давлатнинг “ички механизми” ҳақидаги савол.
Зеленскийнинг таъкидлашича, агар у ҳалок бўлиб қолса ҳам, бу Украина учун автоматик ҳалокат дегани эмас. Унинг қарашича, Украина бир инсонга боғланиб қолган давлат эмас — бу институтлар ва тизим. Шу нуқтада у ўзи ҳақида эмас, давлат барқарорлиги ҳақида гапираётганини урғулади.
Президент сўзларига кўра, махсус хизматлар унга бир нечта суиқасд уринишлари ҳақида маълумот берган. Зеленский Москва Украина раҳбариятини алмаштиришдан манфаатдор, деб ҳисоблайди ва бундай мақсадга ҳам ҳарбий, ҳам сиёсий йўллар билан эришишга уриниши мумкинлигини айтди.
Суҳбатнинг энг баҳсли нуқталаридан бири — Морганнинг “Путинни ўлдиришга буйруқ берармидингиз?” деган саволи бўлди. Зеленский бунда тўғридан-тўғри “ҳа” ёки “йўқ” демади. Лекин билвосита шундай фикр билдирди: Россия раҳбарининг йўқ қилиниши муаммони тубдан ҳал қилиб юборишига у ишонмайди, чунки гап аллақачон қурилиб, илдиз отган тизим ҳақида кетяпти. У ҳатто “у тизимда Путинга ўхшашлар яна пайдо бўлиши мумкин” деган мазмундаги мулоҳазани ҳам айтди.
Сайловлар мавзусига келганда, Зеленский агар икки ойга яқин муддатга барқарор ўт очишни тўхтатишга эришилса, Олий Рада билан сайлов жараёни бўйича маслаҳатлашувларни бошлашга тайёр эканини билдирди. Шу билан бирга, у жамият ҳам, парламентдаги кўпчилик ҳам ҳарбий ҳолат шароитида овоз беришни қўллаб-қувватламаётганини таъкидлади. Президентнинг айтишича, парламент ишлашда давом этяпти, ҳатто можаро даврида ҳам сиёсий рақобат элементлари бутунлай йўқолиб кетмаган.
Зеленский уруш сабаблари ҳақида “тарихий” баҳсларга киришишни истамаслигини ҳам очиқ айтди. Унинг фикрича, Москва қарор қабул қилганида ўз “сабаблари” бўлган — лекин Киев учун асосий мақсад жанговар ҳаракатларни тўхтатиш ва дипломатик форматга қайтиш бўлиб қолмоқда. Президент “бу тарихий баҳслар” музокарани яқинлаштирмаслиги, аксинча, жараённи чўзиш учун ишлатилиши мумкинлигини қайд этди.
Шу контекстда у Женевадаги мулоқотларни ҳам тилга олди ва ҳудудий масала бўйича позициялар кескин фарқ қилишини айтди. Зеленскийнинг фикрича, ўт очишни тўхтатиш бўйича келишувга келиб олиш — узоқ муддатли сиёсий параметрларни келишиб олишдан кўра осонроқ бўлиши мумкин. Лекин у ерда ҳам сезиларли ютуқларга эришилмагани, энг оғир масалалар сифатида ҳудудларнинг мақоми ва хавфсизлик кафолатлари қолавергани таъкидланди.
Энг қатъий жумлалардан бири эса Донбасс ҳақида айтилди: Зеленский Украина Донбассни “топшириш”га рози бўла олмаслигини билдирди. У буни оддий география эмас, одамлар, қадриятлар ва мамлакат хавфсизлиги билан боғлиқ масала, деб атади.
Хулоса қилиб айтганда, Зеленский бу интервьюда икки нарсани бир вақтда кўрсатди: бир томондан, шахсий хавф-қатари ҳақида гапириб, давлат инсон билан ўлчанмаслигини урғулади; иккинчи томондан эса тинчлик сари йўл қидирар экан, ҳудуд ва хавфсизлик масаласида “чизиқ”ни аниқ чизиб қўйди. Урушдан чарчаган дунё учун бу оғир эшитилади, лекин реаллик ҳам шунга яқин: тинчлик тез келмайди, аммо унга олиб борадиган йўл — барибир музокара ва барқарор тўхташдан бошланади.
