Жаҳон сиёсатининг энг қайноқ нуқталарида воқеалар ривожи кутилмаган тус олмоқда, азиз мухлислар. Халқаро майдонда тезкор ҳарбий ва дипломатик зафарларни хуш кўрувчи Оқ уй раҳбари Дональд Трамп айни пайтда йирик геосиёсий инқирозлар қаршисида боши берк кўчага кириб қолди. Нуфузли АҚШ нашри «The New York Times» Трамп маъмуриятининг ташқи сиёсатдаги улкан режалари ва баландпарвоз ваъдалари глобал воқеликнинг қаттиқ «ғишт деворлари»га урилиб, чил-чил бўлаётгани ҳақида таҳлилий мақола эълон қилди.
Америка етакчисининг дунёни ҳайратда қолдирмоқчи бўлган режалари нега барбод бўлмоқда? Саҳифамиздан узоқлашманг, Украинадаги урушни тўхтатиш муаммоси, Эроннинг ядровий ўйинлари ва Ғазо секторини курортга айлантириш ваъдасининг бугунги аҳволи билан сизни яқиндан таништирамиз!
Украина инқирози: 24 соатлик ваъдадан 16 ойлик сукутгача
Америка президенти ўз иккинчи муддатига киришишдан аввал Европа марказидаги қонли урушни атиги 24 соат ичида бутунлай тугатиш билан мақтангани кўпчиликнинг ёдида бўлса керак. Бироқ у қасамёд қилган кундан буён орадан 16 ой вақт ўтган бўлса-да, бугун Трамп ушбу ваъдасини деярли эслагиси келмаяпти.
Вазиятнинг мураккаблигини АҚШ Давлат котиби Марко Рубио ҳам яшириб ўтирмади. У яқинда берган баёнотида натижасиз ва чексиз музокараларга вақт сарфлашдан чарчаганини ва бу оғир вазифани ўз устига оладиган бошқа бирор давлат чиқса, фақат хурсанд бўлишини тан олди. Бошқа томондан, Россия раҳбарияти ҳам Трампнинг махсус элчиси Стив Уиткофф ва куёви Жаред Кушнернинг кетма-кет, аммо самарасиз ташрифларидан тоқати тоқ бўлганини яширмаяпти.
Эрон ва Ғазодаги «Музлаган» тинчлик режалари
Трамп маъмурияти учун фақатгина Украина эмас, Яқин Шарқ йўналиши ҳам ҳақиқий бош оғриғига айланди:
Эрон қаршилиги: Вашингтон ва Теҳрон Ҳўрмуз бўғозини халқаро кемалар учун очиқ қолдиришга келишиб олган бўлса-да, Эрон ўзининг ядро ва ракета дастурларини қисқартиришдан бош тортмоқда. Ислом Республикаси Трампнинг янги ҳарбий тўқнашувларни истамаслигини яхши англагани боис, музокараларни йилларга чўзиш тактикасини қўлламоқда.
Ғазо лойиҳаси: Президент ҲАМАСни қуролсизлантириб, Ғазо секторини «осмонўпар шиша миноралар ва ҳашаматли денгиз бўйи курортлари оламига» айлантириш ҳақида 20 банддан иборат сеҳрли режасини тақдим этган эди. Саккиз ой ўтди ҳамки, уруш вайрон қилган ҳудудда ҳеч қандай ўзгариш кўзга ташланмаяпти.
Таҳлилчиларнинг фикрича, Трамп Эрон ва Венесуэладаги дастлабки қисқа ҳарбий муваффақиятларидан руҳланиб, Америка армияси учун имконсиз вазифа йўқ деб ўйлади ва ўз кучига ҳаддан ташқари юқори баҳо берди.
Дипломатиядаги хатолик ва Кремлдаги ўзгаришлар
Мутахассисларнинг таъкидлашича, Оқ уйнинг энг катта хатоси — улар профессионал кундалик дипломатия ўрнига фақатгина вақти-вақти билан бўладиган телефон қўнғироқлари ёки бир марталик вакиллар ташрифига ишониб қолганидадир. Ваҳоланки, ҳозир уруш майдонида вазият ўзгарган: Украина фронт чизиғини мустаҳкам музлатиб қўйди, Россияда эса иқтисодий инқироз ва сиёсий норозилик кучаймоқда.
🌐 Геосиёсий жабҳа | 📉 Трампнинг дастлабки режаси | ⚠️ Бугунги аччиқ воқелик |
Украина фронти | Урушни 24 соат ичида бутунлай тўхтатиш. | 16 ойдан бери натижасиз норасмий ташрифлар. |
Эрон муаммоси | Ядро ва ракета дастурларини йўқ қилиш. | Теҳрон музокараларни атайлаб йилларга чўзмоқда. |
Ғазо сектори | Осмонўпар бинолар ва тинч курортлар қуриш. | 8 ойдан бери вайроналар аро ҳеч қандай ижобий силжиш йўқ. |
Нўноқ дипломатия танқиди: «Бу можаро узил-кесил ҳал бўлиш босқичига етиб келди. Ҳатто Кремль ичида ҳам ушбу вазиятдан қандай қилиб «ғалаба» қиёфасида чиқиб кетиш йўллари қидирилмоқда. Бироқ Путин ҳузурига шунчаки бир-икки элчи юбориш билан иш битмайди. Трампга вақти-вақти билан бўладиган қўнғироқлар эмас, балки жиддий, тизимли ва институционал музокаралар жараёни зарур», — дейди тажрибали америкалик дипломат Томас Грэм.
Кўриниб турибдики, Трампнинг сиёсий амбициялари дунёнинг чигал муаммолари қаршисида ожизлик қилмоқда ва эндиликда Оқ уй жиддий дипломатик стратегияларни қайта кўриб чиқишга мажбур. Воқеалар ривожини кузатишда давом этамиз.
Дунё сиёсатининг энг қайноқ марказларидан келаётган эксклюзив таҳлиллар ва энг ишончли халқаро хабарларни биз билан бирга кузатинг, азиз ўқувчилар!
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
