Кана чақиши сабабли юзага келган гўшт аллергияси илк бор ўлимга олиб келди

Австралияда содир бўлган аянчли воқеа олимлар ва шифокорларни кана чақиши орқали келиб чиқадиган кам учрайдиган, аммо ўта хавфли аллергия ҳақида яна бир бор жиддий огоҳлантиришга ундамоқда. Мутахассислар таъкидлашича, мазкур касаллик ўз вақтида аниқланмаса, ҳаёт учун жиддий хавф туғдириши мумкин.

Майфанви Уэбб беш йил аввал ўғли Жеремининг туғилган кунини нишонлаган кунни ҳалигача оғриқ билан эслайди. Байрам дастурхонидан сўнг 15 ёшли ўсмирнинг нафас олиши қийинлашиб, у қуса бошлайди. Оила тез ёрдам чақириб, уни шифохонага олиб боради. Шифокорлар дастлаб гўшт аллергиясидан гумон қилган бўлса-да, кейинчалик ҳолатни болалигидан мавжуд бўлган астма билан боғлаб, Жеремини уйига жавоб беришади.

Она бугун ўша қарордан қаттиқ афсусланишини айтади. Унинг фикрича, қўшимча текширувлар ўтказилганида, ўғлида ҳаёт учун хавфли анафилаксия ривожлангани аниқланиши ва унга махсус EpiPen инъекцияси тавсия қилиниши мумкин эди.

Орадан бир йил ўтиб, 2022 йил июнь ойида Жереми дўстлари билан дам олиш вақтида мол гўштидан тайёрланган сосиска истеъмол қилгач вафот этди. Дастлаб ўлим сабаби астма деб қайд этилди. Бироқ оила талабига кўра ўтказилган қўшимча терговдан сўнг суд-тиббий экспертиза унинг ўлимига кана чақиши оқибатида юзага келган Alpha-gal синдроми, яъни сутэмизувчи ҳайвонлар гўштига аллергия сабаб бўлганини тасдиқлади. Бу дунёда мазкур синдром туфайли қайд этилган илк ўлим ҳолати сифатида эътироф этилди.

Мутахассислар маълум қилишича, касаллик илк бор 2007 йилда австралиялик аллерголог профессор Шерил ван Нунен томонидан кана чақиши билан боғлиқ экани аниқланган. Шундан буён ташхис қўйилган беморлар сони йил сайин ортиб бормоқда. Айниқса Австралиянинг шарқий соҳиллари ва АҚШ ушбу аллергиянинг асосий ўчоқлари ҳисобланади.

Олимларнинг тушунтиришича, кана сўлаги таркибидаги альфа-гал деб аталадиган шакар молекуласи инсон организмида антитаначалар ҳосил қилади. Кейинчалик бу иммун тизимининг мол, қўй, чўчқа каби сутэмизувчи ҳайвонлар гўштига кучли аллергик реакция билан жавоб қайтаришига сабаб бўлади.

Касалликнинг белгилари енгил тошмалардан тортиб қорин оғриғи, қусиш, шишлар ва ҳаёт учун хавфли анафилаксиягача етиши мумкин. Энг қийин жиҳати эса реакция овқат истеъмол қилинганидан бир неча соат ўтиб пайдо бўлиши ва ҳар доим ҳам кузатилмаслигидир. Шу боис кўп ҳолларда у астма ёки бошқа касалликлар билан адаштирилади.

Мутахассислар таъкидлашича, айрим беморларда аллергия нафақат гўшт, балки желатин, сут маҳсулотлари, ланолин сақловчи косметика воситалари, ҳатто барбекю тутуни ёки ҳайвонлар билан мулоқотдан кейин ҳам қўзғалиши мумкин.

Сўнгги йилларда Австралияда мазкур касалликка чалинганлар сони кескин ортиб, 2020 йилдан буён ҳар йили ўртача 22 фоизга ўсмоқда. Олимлар мамлакатда камида 5 минг нафар гумон қилинувчи бемор мавжудлигини, ҳақиқий кўрсаткич эса бундан ҳам юқори бўлиши мумкинлигини айтмоқда.

Шифокорлар энг катта хавф аллергияси борлигини билмайдиган инсонларда эканини таъкидлайди. Чунки баъзи дори воситалари, вакциналар ёки тиббий препаратлар таркибида ҳам ҳайвон маҳсулотлари бўлиши мумкин ва бу кутилмаган оғир аллергик реакцияга сабаб бўлади.

Жеремининг онаси бугун ўғлининг қисмати бошқа инсонлар ҳаётини сақлаб қолишига умид қилмоқда. У шифокорлар билан ҳамкорлик қилиб, ушбу аллергия ҳақида хабардорликни ошириш ва тиббий протоколларни такомиллаштириш устида иш олиб бормоқда.

Мутахассислар эса аҳолини кана чақишидан эҳтиёт бўлишга чақирмоқда. Улар табиат қўйнида ёпиқ кийим кийиш, репеллентлардан фойдаланиш, сайрдан кейин танани синчиклаб текшириш ҳамда кана чаққан тақдирда уни эзмасдан, тўғри усулда олиб ташлашни тавсия этмоқда. Бундай оддий эҳтиёт чоралари келажакда ҳаёт учун хавфли аллергиянинг олдини олишга ёрдам бериши мумкин.