Табиат мўъжизаси: Дунёда бошида шохи бор ягона қуш қаерда яшайди?

Жанубий Американинг зич тропик ботқоқликларида қушлар оламининг ҳақиқий «яккашохи» яшайди. Бошидаги антиқа шохи туфайли афсонавий жонзотларни эслатувчи ушбу ноёб мавжудот илм-фанда шохдор бақироқ (Anhima cornuta) деб аталади. Бу ер юзидаги бошида бундай ўсимтаси бўлган ягона қуш тури ҳисобланади.

Қора патлар, товуқникига ўхшаш тумшуқ ва пешонасидан тикка бўлиб чиқиб турган сарғиш-оқ шох ушбу қушга ўзгача ва ҳайбатли кўриниш бағишлайди.

Бошдаги 15 сантиметрлик шох: Қуролми ёки безак?

Шохдор бақироқнинг энг ажралиб турувчи белгиси — пешонасидаги узунлиги тахминан 15 сантиметр (6 дюйм) келадиган ўсимтадир:

• Шохнинг тузилиши: Анатомик жиҳатдан у ҳақиқий шох эмас (ҳақиқий шохлар суяк ва кератиндан иборат бўлади), балки эгилувчан тоғайдан ташкил топган;

• Жангда нега ишлатилмайди: Ушбу «шох» бош суягига жуда бўш бириккан ва осонгина синиб тушиши мумкин. Кейинчалик у қайта ўсиб чиқса-да, қуш ундан қурол сифатида эмас, балки фақат декоратив (чирой) мақсадида фойдаланади.

Қанотлардаги ҳақиқий қурол ва қонли жанглар

Ҳимоя ва ҳудуд учун курашда шохдор бақироқ бутунлай бошқа «қурол арсенали»ни ишга солади:

• Қанотдаги ўткир ханжарлар: Қушнинг қанотларида узунлиги 2 дан 5 сантиметргача бўлган ўта ўткир суяк наштарлари (шпоралар) мавжуд;

• Аёвсиз тўқнашувлар: Эркак қушлар ўз ҳудудини бегоналардан ҳимоя қилишда бир-бирига айнан шу найзалар билан ҳужум қилади. Кўпинча бу жанглар шу қадар кескин кечадики, мағлуб бўлган рақибнинг кўкрагига синган наштарлар қадалиб қолган ҳолатлар кузатилади.

Гуриллаш, огоҳлантириш сигнали ва учганда чиқадиган қарсиллаган овоз

Ушбу жонзотнинг «бақироқ» номини олиши ҳам бежиз эмас:

• «Мо-ку-ка» сигнали: У карнай овозидек жарангдор ва ғозникига ўхшаш баланд товушлар чиқаради. Унинг энг машҳур «мо-ку-ка» ҳайқириғи бошқа қушларни яқинлашаётган йиртқичдан огоҳлантириш вазифасини бажаради;

• Танадаги ҳаво халтачалари: Қушнинг териси ва суяклари ичида кўплаб майда ҳаво пуфакчалари мавжуд бўлиб, бу унинг вазнини енгиллаштиради. Баъзан у парвозга кўтарилаётганда барча ҳаво халтачалари бир вақтда сиқилиб, атрофга даҳшатли қарсиллаган товуш (шовқин) таратади.