Индонезияда қарийб 90 йилдан бери илмий манбаларда қайд этилмаган заҳарли примат топилди

Индонезиянинг Банка оролида яшайдиган, қарийб 90 йилдан бери илмий манбаларда қайд этилмаган Банка секин лорисининг ҳали ҳам мавжудлиги тасдиқланди. Маҳаллий ҳайвонларни қутқариш маркази 2015–2025 йиллар давомида ушбу приматнинг 90 дан ортиқ вакилини қайд этган. Бу ҳақда янги илмий тадқиқотда маълум қилинди.

Тадқиқот маълумотлари Индонезиядаги Alobi Wildlife Rescue Center мутахассислари томонидан тўпланган. Унга кўра, Банка секин лориси илмий адабиётларда охирги марта 1930 йилларда қайд этилган ва кейинчалик йўқолиб кетган бўлиши мумкин бўлган турлар қаторига киритилган. Бироқ маҳаллий аҳоли бу ҳайвонларни учратиб, қутқариш марказига хабар бериб келган.

Қутқарилган 90 дан ортиқ ҳайвоннинг 86 нафари тиклангач, оролдаги еттита ҳудудга қўйиб юборилган. Уларнинг айримлари аҳоли яшаш жойлар, боғлар, йўллар ва плантациялардан топилган. Бу эса приматларнинг табиий яшаш муҳити қисқариб, инсонлар билан тўқнашув ҳолатлари кўпайганини кўрсатади.

Банка секин лориси катта кўзли, дарахтларда яшайдиган ва асосан тунда фаол бўладиган кичик приматдир. Унинг энг ғайриоддий хусусияти — заҳарли тишлаш қобилияти. Ҳайвоннинг тирсак қисми яқинида махсус безлар бўлиб, улар ажратадиган суюқликни лорис ялаб, сўлаги билан аралаштиради. Натижада унинг тишлаши заҳарли хусусият касб этади. Бу одамда кучли оғриқ, шиш ва оғир аллергик реакцияларга, айрим ҳолларда эса ҳаёт учун хавфли анафилактик шокка сабаб бўлиши мумкин.

Олимларнинг таъкидлашича, турнинг келажаги жиддий хавф остида. Банка оролида ноқонуний қалай қазиб олиш, пальма ёғи плантациялари учун ерларни ўзлаштириш ва ўрмонларнинг кесилиши ҳайвонларнинг табиий яшаш муҳитини қисқартирмоқда. Электр симлар, йўллар ва ноқонуний ҳайвон савдоси ҳам улар учун хавф туғдиради.

Мутахассислар приматлар сони ва тарқалиш ҳудудини аниқлаш учун қўшимча тадқиқотлар ўтказиш, қолган ўрмонларни муҳофаза қилиш зарурлигини таъкидламоқда. Ҳозирча оролда қанча Банка секин лориси қолгани аниқ эмас.