Садир Жапаровдан кескин ташаббус: Қирғизистон энергетик ичимликлардан воз кечмоқчи

Қирғизистон президенти Садир Жапаров мамлакат Вазирлар Маҳкамасига бир ой муҳлат ичида энергетик ичимликларни ишлаб чиқариш ва четдан олиб киришни (импортни) тўлиқ тақиқлаш масаласини кўриб чиқиш бўйича қатъий топшириқ берди. Давлат раҳбари ушбу маҳсулотлар аҳоли, айниқса ёш авлод ўртасида хавфли қарамликни келтириб чиқараётганини ва келажак генофондига рахна солаётганини таъкидлади.

«Ушбу ичимликлар аста-секин қарамликни келтириб чиқариши мумкин. Уларни истеъмол қилиш одатга айланиб, одам кейинчалик улардан воз кеча олмай қолади. Нафақат касалликлар оқибатларига қарши курашиш, балки уларнинг олдини олиш ва комплекс тезкор чоралар кўриш вақти келди, деб ҳисоблайман», — дея қайд этди Садир Жапаров.

Ташаббус сабаблари ва ижро муҳлатлари

Давлат раҳбари қўйган талаб ва режаларнинг асосий муддатлари белгилаб берилди:

• Фуқаролар саломатлиги устуворлиги: Бош мақсад — энергетик ичимликларни кундалик одатга айлантириб олишнинг олдини олиш ва жамиятни эҳтимолий оғир касалликлар хавфидан ҳимоя қилиш;

• Босқичма-босқич муҳлатлар: Вазирлар Маҳкамасига муаммони тўлиқ таҳлил қилиб, ўрганиб чиқиш учун бир ой муҳлат, қонунчилик доирасида тегишли тартибга солиш ва чеклов чораларини тўлиқ жорий этиш учун эса олти ой вақт ажратилди.

Ваҳимали рақамлар: Истеъмол ва бозор ҳажми қандай?

Қирғизистонда энергетик ичимликлар савдоси ва истеъмоли сўнгги йилларда мисли кўрилмаган даражада ошиб кетган:

• 2025 йилги даҳшатли кўрсаткич: Биргина 2025 йилнинг ўзида мамлакат бўйича 54 миллион 199 минг литр (тахминан 129 миллион қути/банка) энергетик ичимлик истеъмол қилинган;

• 2026 йилги ўсиш суръати: 2026 йилнинг дастлабки олти ойидаёқ бу рақам 36 миллион 83 минг литрдан (қарийб 85,9 миллион банка) ошиб кетди;

• Ишлаб чиқариш ва импорт ҳажми: 2025 йилда республиканинг ўзида 25 миллион 263 минг литр маҳсулот ишлаб чиқарилган бўлса, ЕОИИ давлатларидан 28 миллион 430 минг литр, бошқа хорижий мамлакатлардан эса 1 миллион 239 минг литр ичимлик импорт қилинган.

1,5 миллиард сомлик йўқотиш: «Саломатлик пул билан баҳоланмайди»

Кутилаётган чеклов республика бюджетига молиявий жиҳатдан сезиларли таъсир кўрсатади, аммо расмий ҳукумат танлови инсон ҳаёти томонида:

• Бюджет йўқотишлари: Дастлабки таҳлилларга кўра, тўлиқ тақиқ амалга кирса, давлат ғазнаси солиқ тушумларидан тахминан 1,5 миллиард сом (қарийб 17,15 миллион доллар) маблағ йўқотиши мумкин;

• Президентдан қатъий жавоб: Президент Садир Жапаров ушбу йўқотишларга қарамай, миллатнинг соғлом келажаги ҳар қандай пул ва молиявий даромаддан устун туришини қатъий билдирди.