Қирғизистонда вилоят ва туманлар тугатилиб, ўрнига 20 дан ортиқ аймоқ ташкил этилади

Қирғизистон маъмурий харитасини тубдан ўзгартиришга тайёрланмоқда. Мамлакатдаги мавжуд вилоят ва туманлар ўрнига 20 дан ортиқ йирик маъмурий бирлик — аймоқлар ташкил этилиши мумкин. Бу ислоҳот амалга ошса, давлат бошқаруви тизими ҳам, ҳудудларни бошқариш тартиби ҳам сезиларли даражада ўзгаради.

Қўшни мамлакатда бошланган маъмурий-ҳудудий ислоҳотнинг иккинчи босқичи доирасида ҳозирги ҳудудларни бирлаштириш, бошқарув идораларининг такрорланувчи вазифаларини қисқартириш ва янги маъмурий бирликларни шакллантириш режалаштирилмоқда. Бу ҳақда Қирғизистон Давлат хизмати ва маҳаллий ўзини ўзи бошқариш агентлиги раҳбари Элчибек Жантаев «Кабар» агентлиги эфирида маълум қилган.

7 та вилоят ва 40 та туман ўрнига нима бўлади?

Ҳозирги вақтда Қирғизистонда 7 та вилоят ва 40 та туман мавжуд. Таклиф этилаётган ўзгаришлар натижасида ушбу маъмурий тузилмалар ўрнини 20 дан ортиқ йирик аймоқ эгаллаши кўзда тутилмоқда.

Янги аймоқлар ҳудуди жиҳатидан ҳозирги туманлардан каттароқ, вилоятлардан эса кичикроқ бўлади. Уларнинг чегараларини белгилашда ҳудудларнинг иқтисодий салоҳияти, географик хусусиятлари ва ривожланиш имкониятлари ҳисобга олинади.

Ислоҳотнинг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:

• Маъмурий ҳудудларни йириклаштириш. Бир-бирига яқин ва ўхшаш хусусиятларга эга туманларни бирлаштириш режалаштирилмоқда.

• Бошқарув тизимини қайта ташкил этиш. Вилоят ва туман даражасидаги айрим идораларнинг бир-бирини такрорлайдиган вазифаларини бартараф этиш кўзда тутилган.

• Ҳудудлар салоҳиятидан самарали фойдаланиш. Янги маъмурий бирликлар иқтисодий имкониятлар ва ривожланиш истиқболларини ҳисобга олган ҳолда шакллантирилади.

Иссиқкўл, Ўш ва Жалолободда қандай ўзгаришлар бўлиши мумкин?

Янги маъмурий бирликларни шакллантиришда ҳудудларнинг ўзига хос жиҳатлари муҳим аҳамият касб этади.

Масалан, Иссиқкўл вилоятини шимолий ва жанубий қисмларга ажратиш имконияти кўриб чиқилмоқда. Ўш ва Жалолобод вилоятларида эса иқтисодий салоҳияти юқорироқ ҳудудлар атрофида айрим кичик туманларни бирлаштириш таклиф этилган.

Бу ҳозирча ислоҳотнинг эҳтимолий йўналишларига оид мисоллардир. Янги аймоқларнинг якуний сони, чегаралари ва маъмурий марказлари ҳақидаги барча тафсилотлар ҳали аниқ белгилангани йўқ.

Нега Қирғизистон маъмурий тизимни ўзгартирмоқчи?

Ислоҳотнинг муҳим мақсадларидан бири — давлат бошқарувини соддалаштириш ва бир-бирини такрорлайдиган маъмурий тузилмаларни қисқартириш.

Амалда бир-бирига яқин ҳудудлардаги бошқарув органларининг вазифалари ўзаро кесишиши мумкин. Маъмурий бирликларни йириклаштириш орқали бошқарув харажатларини мақбуллаштириш, ресурсларни самарали тақсимлаш ва ҳудудларнинг иқтисодий имкониятларидан кенгроқ фойдаланиш кўзда тутилмоқда.

Бироқ ислоҳотнинг ҳақиқий самараси унинг қандай амалга оширилишига боғлиқ бўлади. Ҳудудларни бирлаштиришнинг ўзи аҳолига хизмат кўрсатиш сифатини автоматик равишда оширмайди. Янги тизимда давлат хизматларининг аҳоли учун қанчалик қулай бўлиши, маҳаллий муаммоларга тезкор ечим топилиши ва бошқарув самарадорлиги муҳим аҳамият касб этади.

Ислоҳот қачон амалга оширилади?

Қирғизистонда маъмурий-ҳудудий ислоҳотнинг биринчи босқичи 2023 йилда бошланган. Ушбу жараёнда айрим туманларнинг чегаралари ўзгартирилди, қатор аҳоли пунктлари шаҳарлар таркибига киритилди ва қишлоқ маъмурий бирликлари қайта ташкил этилди.

Энди иккинчи босқичда ҳудудларни янада йириклаштириш ва вилоят ҳамда туманлар ўрнига янги аймоқлар тизимини жорий этиш масаласи кўриб чиқилмоқда.

Аввалроқ президент Садир Жапаров ҳам маъмурий ислоҳотни босқичма-босқич амалга ошириш режалари ҳақида гапирган. Дастлаб янги бошқарув модели синов тариқасида жорий этилиб, унинг самарадорлигини баҳолаш кўзда тутилган.

Шу боис ҳозирги хабарни вилоят ва туманлар аллақачон тугатилгани сифатида эмас, балки уларни қайта ташкил этиш режаси сифатида тушуниш лозим. Ислоҳотнинг аниқ муддатлари ва якуний маъмурий харитаси бўйича қўшимча расмий қарорлар муҳим аҳамиятга эга.

Қирғизистоннинг маъмурий харитаси ўзгарадими?

Агар режа тўлиқ амалга ошса, Қирғизистоннинг ҳудудий бошқарув тизимида катта ўзгариш юз беради. Ҳозирги 7 та вилоят ва 40 та туман ўрнига 20 дан ортиқ йирик аймоқ ташкил этилиши мамлакатдаги маъмурий тузилмалар сони ва вазифаларини қайта белгилашни талаб қилади.

Бу ўзгаришлар давлат бошқарувини соддалаштириш учун янги имкониятлар очиши мумкин. Бироқ ислоҳотнинг аҳоли ҳаётига таъсири янги маъмурий бирликлар қандай бошқарилиши, хизматлар қай даражада қулайлашиши ва ҳудудлар ўртасидаги иқтисодий тафовутлар қандай ҳисобга олинишига боғлиқ бўлади.

Энг муҳим савол эса очиқ қолмоқда: маъмурий бирликларни йириклаштириш давлат бошқарувини ҳақиқатан ҳам самарали қиладими? Бу саволга жавобни режанинг эълон қилиниши эмас, унинг амалда қандай натижа бериши белгилайди.