Катта хатлов: 6,5 миллион кишининг даромади расмий ҳисобда йўқ — бизнесни нималар кутмоқда?

Ўзбекистонда яширин иқтисодиёт улушини қисқартириш, тадбиркорлик субъектларининг ҳақиқий манзарасини аниқлаш ва меҳнат бозорини тартибга солиш бўйича муҳим қадам қўйилмоқда. Жорий йилнинг 15 октябридан 30 ноябрига қадар республика бўйлаб бизнесни рўйхатга олиш ва иқтисодий субъектларни ялпи хатловдан ўтказиш бўйича кенг кўламли тадбир ўтказилади. Мазкур муҳим қарор Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев ҳузурида бўлиб ўтган соҳага оид тақдимотда маълум қилинди.

Рақамлар ва ҳақиқат: 42 фоиз даромад «соя»да қолмоқда

Йиғилишда мамлакат иқтисодиёти ва меҳнат бозоридаги бугунги реал ҳолатни кўрсатувчи жиддий кўрсаткичлар очиқланди:

• 15,2 миллион нафар: Ўзбекистонда расман меҳнат билан банд бўлган жами аҳоли сони;

• 6,5 миллион киши (42%): Меҳнат қилаётган фуқароларнинг салкам ярмига яқинининг даромадлари давлатнинг расмий ҳисоб-китобларида тўлиқ акс этмаяпти;

• «Қоғоздаги» корхоналар: Давлат рўйхатидан ўтган кичик ва ўрта бизнес субъектларининг салмоқли қисми амалда ишламаётгани ёки ўз фаолиятини номаълум муддатга тўхтатиб қўйгани маълум бўлди.

Бундай номутаносиблик иқтисодиётда яширин айланмалар ҳажми ҳали ҳам юқорилигидан ҳамда меҳнат қилаётган фуқароларнинг ижтимоий кафолатлари (пенсия жамғармаси, стаж ва суғурта) тўлиқ ҳимояланмаётганидан далолат беради.

15 октябрдан бошланадиган хатловдан нима мақсад кўзланган?

Мажлис баёнотида таъкидланишича, 30 ноябрга қадар давом этадиган тадбир доирасида қуйидаги вазифалар ҳал этилади:

• Тўлиқ инвентаризация: Мамлакатда фаолият юритаётган барча иқтисодий бирликлар тўлиқ хатловдан ўтказилади;

• Ҳақиқий ҳолатга баҳо бериш: Субъектларнинг реал ҳолати, ишчи ўринлари сони ва иқтисодиёт тармоқлари бўйича тақсимотига ойдинлик киритилади;

• Сохта кўрсаткичлардан воз кечиш: Фақат рўйхатда туриб, ишламаётган корхоналар ажратиб олиниб, амалда иш ўрни яратаётган ҳақиқий бизнесга тўғри баҳо берилади.

Мутахассислар фикрича, бу хатлов шунчаки текширув эмас, балки давлат томонидан солиқ сиёсатини тўғри режалаштириш, «соя»даги капитални қонуний майдонга олиб чиқиш ҳамда тадбиркорларга манзилли имтиёз ва субсидиялар ажратиш учун зарур бўлган аниқ статистик базани яратиб беради.

Сизнингча, 15 октябрдан бошланадиган ялпи хатлов 6,5 миллион нафар аҳоли даромадини «соя»дан чиқаришга ёрдам берадими? Иш берувчилар ходимлар маошини тўлиқ расмийлаштириши учун солиқ тизимида яна қандай ўзгаришлар қилиниши керак? Ўз фикрларингизни изоҳларда қолдиринг!