Ишхонада «шилқимлик»ка энди йўл йўқ: Сенат янги нормани маъқуллади

Иш жойида ходимнинг хоҳишига зид бўлган шаҳвоний хусусиятдаги хатти-ҳаракатлар энди меҳнат қонунчилигида янада аниқ ифодаланади. Сенат 2 октябрь куни Меҳнат кодексига меҳнат ва машғулотлар соҳасида шаҳвоний шилқимликка йўл қўймасликка қаратилган янги нормани киритишни назарда тутувчи қонунни маъқуллади.

Янги нормада шахс учун номақбул бўлган, унинг шаъни ва қадр-қимматини таҳқирлайдиган ташқи қиёфа ёки қадди-қоматни шаҳвоний мазмунда тавсифлаш, номақбул имо-ишоралар, тегиниш ёки чақириш каби ҳаракатлар шаҳвоний шилқимлик сифатида баҳоланиши белгиланмоқда.

Қандай ҳаракатлар шаҳвоний шилқимлик ҳисобланади?

Қонунчиликка киритилаётган нормага кўра, асосий мезон — ҳаракатнинг шахс учун номақбул бўлиши ва унинг шаъни ҳамда қадр-қимматини таҳқирлаши.

Жумладан:

• ташқи қиёфа ёки қадди-қоматни шаҳвоний хусусиятда тавсифлаш;

• номақбул шаҳвоний имо-ишоралар қилиш;

• шахсга тегиниш;

• номақбул тарзда чақириш;

• шаҳвоний хусусиятга эга бошқа ҳаракатлар.

Бундай ҳолатларнинг барчаси автоматик равишда «шилқимлик» деб баҳоланмайди — қонун назарда тутган мезонлар асосида ҳуқуқий баҳо берилади.

Иш берувчиларнинг ҳам мажбурияти белгиланмоқда

Янги норма фақат ходимларнинг хатти-ҳаракатларига тааллуқли эмас. Иш берувчиларга меҳнат жамоасида шаҳвоний шилқимликдан холи муҳит яратиш учун зарур чораларни кўриш мажбурияти ҳам юкланмоқда.

Шунингдек, ходимлар бундай ҳолатлар юзасидан хавфсиз ва махфий тарзда мурожаат қилиши, ҳар бир мурожаат эса холисона кўриб чиқилиши учун механизмлар жорий этилиши кўзда тутилган.

Демак, масала фақат жазолаш билан чекланмайди — иш жойида бундай ҳолатларнинг олдини олиш ва ходимлар учун хавфсиз муҳит яратиш ҳам қонунчиликда алоҳида эътиборга олинмоқда.

Рақамлар муаммонинг долзарблигини кўрсатмоқда

Сенатда келтирилган маълумотларга кўра, шаҳвоний шилқимлик билан боғлиқ маъмурий ишлар сони сўнгги йилларда ўсиш тенденциясини кўрсатган.

Муҳим жиҳат: Сенатда таъкидланганидек, бу ҳуқуқбузарликларнинг барчаси ҳам иш жойида содир этилмаган. Шунинг учун келтирилган рақамларни айнан ишхоналардаги ҳолатлар статистикаси сифатида талқин қилиш тўғри бўлмайди.

Қонуннинг асосий мақсади нима?

Сенатдаги муҳокамада мазкур ўзгартишлар меҳнат соҳасида тенг имкониятларни таъминлаш, камситишнинг олдини олиш ва фуқароларнинг меҳнат ҳуқуқларини янада мустаҳкамлашга қаратилгани таъкидланган. Қонун лойиҳасини ишлаб чиқишда бир қатор хорижий давлатлар ва халқаро ташкилотлар тажрибаси ҳам ўрганилган.

Шу тариқа, иш жойида инсоннинг шаъни, қадр-қиммати ва шахсий дахлсизлигини ҳурмат қилиш талаби меҳнат муносабатларида янада аниқ ҳуқуқий асосга эга бўлмоқда.