Огоҳ бўлинг: Ўзбек алифбосидаги ўзгаришлар сабаб фирибгарлар "янги тузоқ" қўймоқда...

Ўзбекистонда лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосининг такомиллаштирилиши ва янги ҳарфларнинг киритилиши ортидан кибержиноятчилар одамларнинг ишончидан фойдаланишнинг янги айёрoнa йўлини ўйлаб топишди. Айни пайтда машҳур мессенжерларда, хусусан, Телеграм тармоғида «янги ўзбек алифбоси клавиатураси» номи билан хавфли зарарли иловалар (вируслар) оммавий тарқатилмоқда.

Маҳаллий ОАВ ва киберхавфсизлик мутахассисларининг огоҳлантиришича, ушбу сохта иловаларни қурилмага ўрнатган фуқаролар ўзлари билмаган ҳолда банк карталари ва шахсий маълумотлари устидан назоратни фирибгарларга топшириб қўймоқда.

Фирибгарлик механизми: Тузоқ қандай ишлайди?

Кибержиноятчилар фуқароларнинг эътиборини тортиш ва уларни чалғитиш мақсадида қуйидаги тактикалардан фойдаланмоқда:

• Ишончга кириш ва шахсий хабарлар: Фирибгарлар фойдаланувчиларнинг шахсий хабарларига (ёки турли оммавий гуруҳларга) тўғридан-тўғри хавфли APK форматдаги файлларни юбориб, «янги алифбога мослаштирилган қулай клавиатура»ни ўрнатишни тавсия қилмоқда;

• Қурилмага тўлиқ кириш ҳуқуқини олиш: Фойдаланувчи ушбу дастурни телефонига ўрнатганидан сўнг, сохта илова смартфондаги СМС хабарларни ўқиш, клавиатурада ёзилган барча матнларни ёзиб олиш ва бошқа хавфли рухсатларни сўраб олади;

• Банк маблағларининг ўғирланиши: Натижада жиноятчилар жабрланувчининг мобил банкинг логин-пароллари, банк картаси рақамлари ҳамда банкдан келадиган махсус тасдиқловчи СМС-кодларни қўлга киритиб, ҳисобдаги барча пулларни бошқа карталарга ўтказиб олади.

Киберхавфдан қандай ҳимояланиш керак?

Киберхавфсизлик соҳаси экспертлари ҳар бир фойдаланувчига қуйидаги қатъий хавфсизлик қоидаларига амал қилишни тавсия этади:

• Номаълум файлларни юклаб олманг: Телеграм, WhatsApp ва бошқа мессенжерлар орқали нотаниш ёки ҳатто танишлардан келган шубҳали APK файлларни асло очманг ва телефонга ўрнатманг;

• Фақат расмий манбалардан фойдаланинг: Ҳар қандай илова ёки клавиатурани фақатгина расмий дўконлар — Google Play Market (Android учун) ёки App Store (iPhone учун) орқали юклаб олинг;

• Қурилма созламаларини текширинг: Телефон хавфсизлик созламаларида «Номаълум манбалардан илова ўрнатиш» функциясини ўчириб қўйинг ва антивирус дастурларидан фойдаланинг;

• СМС-кодларни ҳеч кимга берманг: Банклар ва расмий идоралар ҳеч қачон телефонга келган сирли тасдиқлаш кодларини ёки картанинг махфий маълумотларини сўрамаслигини унутманг.

«Янги алифбо клавиатураси» фирибгарлигининг асосий белгилари