Бой бўлишни ўргатган муаллифнинг ўзи 1,2 миллиард долларлик қарзга ботди

Роберт Киёсаки — молиявий саводхонлик ҳақидаги китоблари билан дунёга танилган машҳур мотивацион ёзувчи. У китобхонларга пулни тўғри бошқариш, даромадни кўпайтириш ва молиявий эркинликка эришиш йўлларини ўргатиб келган. Бироқ энди унинг ўзи катта қарзга ботди. Киёсаки 1,2 миллиард доллар қарзи борлигини маълум қилди.

Унинг энг машҳур асари — 1997 йилда нашр этилган «Бой ота, камбағал ота» китоби 32 миллиондан ортиқ нусхада чоп этилган, 100 дан зиёд мамлакатда сотилган ва New York Times бестселлерлари рўйхатидан ўрин олган. Асар Опра Уинфри каби машҳур шахслар томонидан ҳам қўллаб-қувватланган.

Киёсакининг асосий таълимоти оддий: инсон фақат маошга таяниб қолмаслиги, пул келтирадиган активларга эгалик қилиши ва зарур ҳолларда қарз капиталидан фойдаланиши керак. У кўчмас мулк, олтин, нефть ва бошқа ресурсларга сармоя киритишни ҳам тавсия қилиб келган.

1,2 миллиард долларлик қарз қаердан пайдо бўлди?

The Iced Coffee Hour подкастида Киёсаки 1,2 миллиард доллар қарзи борлигини очиқ айтди. Бироқ бу маблағнинг барчаси унинг шахсий қарзи эмас. Қарзнинг асосий қисми шериклари билан биргаликда эгалик қиладиган кўчмас мулк активлари билан боғлиқ.

Vanity Fair ҳисоб-китобларига кўра, Киёсакининг шахсий қарзи тахминан 30–60 миллион доллар атрофида.

Ёзувчи катта қарзни молиявий ҳалокат деб ҳисобламайди. У ўз қарашини қуйидаги фикр билан изоҳлаган:

«Агар банкдан 20 миллион қарз бўлсангиз, бу сизнинг муаммоингиз. Аммо банкдан 1 миллиард қарз бўлсангиз-у, уни тўлай олмасангиз, бу энди банкнинг муаммоси».

Киёсакининг моделига кўра, активларни қарз ҳисобига харид қилиш мумкин, кейин эса улардан келадиган даромад қарз мажбуриятларини қоплайди. Бироқ экспертлар инфляция, бозор беқарорлиги ва кўчмас мулк қийматининг ўзгариши сабабли бундай ёндашув хавфсизлигига шубҳа билан қарамоқда.

Киёсаки таълимотига танқидлар ҳам бор

«Бой ота, камбағал ота» китоби мутахассислар томонидан фактик хатолар, ҳаддан ташқари соддалаштирилган хулосалар ва айрим воқеаларнинг ҳақиқатга тўлиқ мос келмаслиги учун танқид қилинган.

Шунга қарамай, бу Киёсакининг машҳурлигига жиддий таъсир кўрсатмади. Унинг 20 дан ортиқ китоби нашр этилган, шунингдек, у подкаст, вебинар, курс ва таълимий ўйинлар орқали ҳам даромад олишда давом этмоқда.

Муаллифнинг молиявий аҳволи унинг ҳаёт тарзида ҳам акс этади. Vanity Fair маълумотига кўра, Киёсаки уч йил аввал Марокаш услубидаги ҳашаматли қароргоҳини 4,5 миллион долларга сотиб олган.

Киёсаки китобида ўзининг «бой отаси» сифатида тадбиркор Ричард Кимини тилга олади. Муаллиф асарда уни вафот этган деб ёзган бўлса-да, аслида Кими китоб нашр этилганидан 11 йил ўтиб вафот этган.

Яна бир қизиқ жиҳат шундаки, Vanity Fair маълумотларига кўра, Киёсакининг биринчи бизнеси — ҳамён ишлаб чиқариш учун маблағни айнан унинг ўз отаси берган. Ҳолбуки, китобда у отасини молиявий жиҳатдан муваффақиятсиз инсон сифатида тасвирлаган.

Киёсакининг Дональд Трамп билан муносабатлари ҳам алоҳида эътиборга молик. Улар 2006 ва 2011 йилларда биргаликда иккита китоб ёзган. Киёсаки ҳануз Трампни «дўстим» деб атайди.

Шунга қарамай, ёзувчи ўз фалсафасидан чекиниш ниятида эмас. Собиқ рафиқаси Кимнинг айтишича, у Робертдан қачон нафақага чиқишини сўраганида, Киёсаки икки марта бир хил жавоб берган:

«Мен ўқитишни яхши кўраман».

Шу тариқа, молиявий саводхонликни тарғиб қилган Киёсакининг 1,2 миллиард долларлик қарзи унинг ўз таълимотини яна бир бор муҳокама марказига олиб чиқди.