ФИФА янги қоидалар билан вақт чўзишга қаттиқ зарба бермоқда

Футболда вақтни атайлаб чўзишга қарши кураш янада қатъий тус олмоқда. 2026 йилги жаҳон чемпионати олдидан ФИФА ва IFAB томонидан ўйин суръатини ошириш, баҳсларни тўхтаб қолишлардан тозалаш ва ҳакамлик аниқлигини кучайтиришга қаратилган янги қоидалар тасдиқланди. Ушбу янгиликлар 28 февраль куни IFABнинг йиллик йиғилишида маъқулланган ва жаҳон чемпионатида ҳам қўлланиши мумкин.

Энг кўп муҳокама қилинаётган ўзгаришлардан бири — алмаштириш пайтидаги чеклов. Янги тартибга кўра, алмаштирилаётган футболчи табло кўтарилганидан ёки ҳакам ишора берганидан сўнг 10 сония ичида майдонни тарк этиши шарт. Агар у вақтни атайлаб чўзса, барибир чиқади, аммо унинг ўрнига тушадиган захира футболчиси дарҳол ўйинга киритилмайди — у ўйин қайта бошланганидан кейин камида бир дақиқа ўтиб, биринчи тўхташдагина майдонга туша олади. Бу эса вақт чўзишни “майда айёрлик” эмас, жамоанинг ўзига зарар келтирадиган қарорга айлантиради.

Яна бир муҳим янгилик — тиббий ёрдам билан боғлиқ тартиб. Агар футболчи майдоннинг ўзида кўрикдан ўтса ёки унинг жароҳати сабаб ўйин тўхтатилса, ўйин қайта бошланганидан кейин у камида бир дақиқа майдон ташқарисида қолиши керак бўлади. Бу қоида айниқса ўйин темпини сунъий равишда пасайтириш учун “жароҳатдан фойдаланиш” ҳолатларига қарши ишлайди.

Ҳакамларга вақтни назорат қилиш борасида янада кенг ваколат берилмоқда. Агар аут ёки дарвоза зарбаси пайтида жамоа атайлаб чўзса, ҳакам 5 сониялик очиқ ҳисобни бошлайди. Агар тўп шу вақт ичида ўйинга киритилмаса, аут рақибга берилади, кечиктирилган дарвоза зарбаси эса рақиб жамоа учун бурчак тўпига айланади. Қисқаси, энди ҳар бир сония ҳақиқатан ҳам ҳисобда туради.

VAR борасида ҳам жиддий ўзгариш бор. Янги қарорга кўра, аниқ ва очиқ хато аниқланса, видеоҳакам энди иккинчи сариқ карточка ортидан келган четлатишлар, нотўғри берилган бурчак тўплари ва шахсни нотўғри жазолаш каби ҳолатларда ҳам ҳакамга ёрдам бериши мумкин. Бу эса баҳсли эпизодлар сонини камайтириши ва “кўз ўнгида хатога кетган” қарорларни тўғрилаш имконини ошириши кутилмоқда.

Қисқаси, футбол янада тезкор, қаттиқ ва ҳисоб-китоблироқ тус оляпти. Энди вақтни ўлдириш, алмаштиришни чўзиш ёки майда тўхташлар билан суръатни синдириш анча қимматга тушади. Мухлислар учун бу яхши янгилик: ўйин кўпроқ ҳаракат, камроқ танаффус ва янада адолатли қарорлар томон кетаётгандек.