Канадада муздан қўрқмайдиган ноёб сузувчи қуёш электр станцияси яратилди

Канада тадқиқотчилари экстремал совуқ шароитларда ва музлайдиган сув ҳавзаларида ҳам узлуксиз ишлай оладиган ноодатий сузувчи қуёш электр станциясини ишлаб чиқишди. Ушбу технология қайта тикланувчи энергия манбаларини ҳатто энг шимолий ҳудудларда ҳам самарали қўллаш имконини беради. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Анъанавий сузувчи қуёш панеллари учун қиш фаслидаги муз қатлами энг катта хавф ҳисобланади. Музнинг кенгайиши ва ҳаракати пластик платформаларни тезда ишдан чиқариши мумкин. Канадалик муҳандислар бу муаммони ҳал қилиш учун сув ўтказмайдиган эгилувчан кўпикли материал (пенопласт) ва ҳаво пуфакчалари тизимидан фойдаланишди.

Музга қарши пуфакчалар технологияси

Тизимнинг асоси сув тубига ўрнатилган аэрация насосидир. ixbt.com маълумотига кўра, насос сув тубига ҳаво ҳайдайди ва кўтарилаётган пуфакчалар сувнинг пастки илиқ қатламларини юқорига олиб чиқади. Натижада, станция атрофида ҳатто қаттиқ совуқда ҳам музламайдиган очиқ сув майдони сақланиб қолади.

Онтарио провинциясида ўтказилган синовлар шуни кўрсатдики, насоснинг ишлаши учун сарфланадиган энергия жуда кам — у панеллар ишлаб чиқараётган умумий қувватнинг бор-йўғи 0,02 фоизини ташкил этади. Тажриба қурилмаси бир йил давомида 7,7 МВ·соат электр энергияси ишлаб чиқаришга муваффақ бўлди.

Янги конструкция нафақат чидамлилиги, балки самарадорлиги билан ҳам ажралиб туради. Тадқиқотчиларнинг ҳисоб-китобларига кўра, ушбу тизимнинг фойдали иш коэффициенти анъанавий сузувчи платформаларга қараганда 2,7 фоизга юқори. Бу панелларнинг сув билан яқин алоқада бўлиши ва табиий совутилиши билан изоҳланади.

Сувни тежаш ва келажак истиқболлари

Электр энергияси ишлаб чиқаришдан ташқари, ушбу технология экологик жиҳатдан ҳам фойдалидир. Панеллар сув юзасини қуёш нури ва шамолдан тўсиб, буғланишни сезиларли даражада камайтиради. Олимларнинг таъкидлашича, кичик ҳовуз юзасининг ярмини шундай панеллар билан қоплаш орқали ҳар йили юзлаб кубометр сувни сақлаб қолиш мумкин.

Ўзбекистон каби иқлими кескин ўзгарувчан ва сув ресурслари чекланган ҳудудлар учун ҳам бу каби технологиялар келажакда долзарб бўлиши мумкин. Айниқса, қишда музлайдиган сув омборларида электр энергияси олиш ва ёзда буғланишнинг олдини олишда бу ечим қўл келади.

Ҳозирда лойиҳанинг кейинги босқичи режалаштирилмоқда. Тадқиқотчилар технологияни йирикроқ сув ҳавзаларида ва тижорат объектларида синаб кўришни мақсад қилишган. Агар синовлар муваффақиятли якунланса, шимолий мамлакатларда қуёш энергетикасидан фойдаланиш кўлами кескин кенгайиши кутилмоқда.