АҚШда сунъий интеллект бензин нархини сунъий равишда оширишда айбланмоқда

АҚШнинг Калифорния штатида йирик ёқилғи қуйиш шохобчалари операторлари ва дастурий таъминот ишлаб чиқувчи Калибрате Фуел Сйстеms компаниясига қарши жамоавий даъво қўзғатилди. Даъвода келтирилишича, компаниялар сунъий интеллектга асосланган нарх белгилаш тизимидан фойдаланиб, ёқилғи нархларини ўзаро мувофиқлаштирган ва бу ҳайдовчиларнинг миллионлаб доллар зарар кўришига сабаб бўлган. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Сакраменто федерал судига тақдим этилган ҳужжатларга кўра, Walmart, Маратон Петролеум, BP ва 7-Элевен каби гигантлар ушбу ишда жавобгар сифатида иштирок этмоқда. Даъвогарлар Калибрате компанияси томонидан ишлаб чиқилган алгоритм бозордаги рақобатни бўғиш ва нархларни юқори даражада ушлаб туриш учун восита бўлиб хизмат қилганини таъкидламоқда.

Алгоритмлар ортидаги яширин келишув

ixbt.com маълумотларига кўра, Калифорниядаги 1700 дан ортиқ ёқилғи қуйиш шохобчаси Калибрате платформасидан фойдаланган. Ушбу тизим бошқа иштирокчиларнинг махфий бозор маълумотларига таяниб, ёқилғи нархини автоматик равишда ҳисоблаб чиққан. Мутахассисларнинг фикрича, бундай механизм амалда эркин рақобатни чеклаб, нархларнинг сунъий равишда юқорилаб кетишига олиб келган.

Суд материалларида келтирилишича, ушбу алгоритм туфайли бензин нархи ҳар бир галлон учун 22 сентга, дизел ёқилғиси эса 33 сентга қимматлашган бўлиши мумкин. Бир қарашда кичик туюлган бир сентлик фарқ ҳам Калифорния ҳайдовчилари учун йилига қарийб 134 миллион доллар қўшимча харажат деганидир.

Қонунчилик ва технологик назорат

Ушбу суд жараёни сунъий интеллектни нарх шакллантиришда қўллаш билан боғлиқ дунёдаги илк йирик ҳуқуқий тўқнашувлардан бири бўлиши кутилмоқда. Иш марказида Калифорнияда 2025-йилда кучга кирган АБ 325 қонуни турибди. Мазкур қонун бозор иштирокчилари ўртасида рақобатга зид хатти-ҳаракатларни келтириб чиқариши мумкин бўлган умумий алгоритмлардан фойдаланишни тақиқлайди.

Ҳозирча айбланаётган компаниялар ўз айбларини тан олгани йўқ. Калибрате вакиллари ҳар бир мижоз учун сунъий интеллектнинг алоҳида нусхаси тақдим этилишини ва маълумотлар рақобатчилар ўртасида алмашилмаслигини иддао қилмоқда. Walmart эса даъвони ўрганиб чиқаётганини ва ўз позициясини судда ҳимоя қилишини маълум қилди.

Ушбу ҳолат жаҳон миқёсида сунъий интеллектни тартибга солиш масаласини яна бир бор кун тартибига чиқарди. Агар айбловлар тасдиқланса, бу нафақат АҚШ, балки бутун дунёда рақамли иқтисодиёт ва нарх белгилаш алгоритмларига нисбатан назоратнинг кескин кучайишига туртки бўлиши мумкин.