NASA Халқаро коинот станцияси ўрнини эгаллайдиган хусусий лойиҳаларни қидирмоқда

АҚШ Миллий аэронавтика ва коинот бошқармаси (NASA) паст ер орбитасида янги авлод тижорий орбитал станцияларини яратиш бўйича таклифлар сўровини (РФП) эълон қилди. Мазкур ташаббус Халқаро коинот станцияси (ХКС) ўз фаолиятини якунлаганидан сўнг, илмий ва технологик вазифаларни хусусий платформаларга ўтказишга қаратилган стратегик қадамдир. NASA эндиликда коинотдаги станцияларнинг ягона эгаси эмас, балки бошқа давлат ва тижорат мижозлари қаторидаги буюртмачилардан бирига айланишни кўзламоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

NASA маъмурияти вакили Жаред Айзекманнинг таъкидлашича, агентлик саноат вакилларининг имкониятларини юқори баҳоламоқда. Хусусий сектор орбитал станцияларнинг барқарор бозорини ярата олишига ишонч билдирилмоқда. Ушбу янги босқич жорий йилнинг март ойида ўтказилган дастлабки маълумот йиғиш жараёнидан сўнг шакллантирилди ва эндиликда очиқ танлов асосида бир нечта шартномалар имзоланиши кутилмоқда.

Рақобат ва молиялаштириш шартлари

Агентлик стандарт давлат харидлари тартибидан фойдаланган ҳолда, лойиҳалаш, сертификатлаш ва хизмат кўрсатиш бўйича бир нечта пудратчиларни танлаб олишни режалаштирмоқда. Дастлабки босқичда бир нечта компания саралаб олинади, сўнгра улар якуний лойиҳани яратиш, синовдан ўтказиш ва эксплуатация қилиш ҳуқуқи учун ўзаро рақобатлашадилар. ixbt.com маълумотига кўра, NASA белгиланган қийматга эга узоқ муддатли шартномалар тузишни мақсад қилган.

Бундай ёндашув агентлик учун молиявий хатарларни камайтиради ва шу билан бирга компанияларга ўз платформаларини ривожлантириш учун қўшимча хусусий инвестицияларни жалб қилиш имконини беради. NASA манфаатдор компанияларнинг мулоҳазаларини 27-июльга қадар қабул қилади. Шунингдек, 9-июль куни Хюстондаги Жонсон номидаги коинот марказида соҳа вакиллари учун махсус брифинг ўтказилиши режалаштирилган бўлиб, унда бўлажак лойиҳаларга қўйиладиган асосий талаблар тақдим этилади.

Келажак миссиялари учун тайёргарлик

Хусусий орбитал станциялар АҚШнинг паст ер орбитасида доимий бўлишини таъминлашдан ташқари, муҳим илмий тадқиқотлар майдончаси вазифасини ҳам ўтайди. Бу ерда астронавтлар тайёргарликдан ўтади ва келажакдаги мураккаб миссиялар учун зарур бўлган технологиялар синовдан ўтказилади. Хусусан, ушбу платформалар Ойга йўналтирилган Artemis дастури ва келажакда Марсга амалга ошириладиган парвозлар учун муҳим тайёргарлик базаси бўлиб хизмат қилади.

Ўзбекистонлик мутахассислар ва коинот тадқиқотчилари учун ҳам ушбу ўзгаришлар аҳамиятли. Коинот тадқиқотларининг тижоратлаштирилиши келажакда бошқа мамлакатлар, жумладан, ривожланаётган давлатлар учун ҳам орбитал лабораториялардан фойдаланиш имкониятларини кенгайтириши мумкин. ХКСнинг нафақага чиқиши коинот саноатида янги даврни бошлаб бермоқда, унда SpaceX, Blue Origin ва бошқа йирик коинот компаниялари етакчи рол ўйнаши кутилмоқда.