Нейротехнология мўъжизаси: Фалаж бўлган эркак олти йилдан сўнг қўлларини қимирлата бошлади

Тиббиёт ва юқори технологиялар чорраҳасида улкан бурилиш юз берди: янги авлод нейроинтерфейси ёрдамида бутунлай фалаж бўлган инсон нафақат ҳаракатланиш, балки сезиш қобилиятини ҳам тиклади. Ушбу ютуқ орқа мия жароҳати туфайли ҳаракатланиш имкониятидан маҳрум бўлган миллионлаб беморлар учун янги умид эшигини очмоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Нью-Йорк штатида истиқомат қилувчи Кит Томас 2020-йилда бахтсиз ҳодиса туфайли бўйнидан пастки қисми фалаж бўлиб қолган эди. Натуре Медисине журналида эълон қилинган тадқиқотга кўра, олимлар унинг миясига махсус микрочипларни имплантация қилиш орқали асаб тизимидаги узилган алоқаларни қайта тиклашга муваффақ бўлишди. Бу технология миядан келаётган сигналларни тўғридан-тўғри мушакларга узатиш имконини беради.

Мия ва мушаклар ўртасидаги рақамли кўприк

Тизимнинг ишлаш принципи ўта мураккаб: имплантация қилинган электродлар беморнинг бирор ҳаракатни амалга ошириш ниятини ўқийди ва шикастланган орқа мияни четлаб ўтиб, буйруқни билакдаги датчикларга юборади. Шу билан бирга, бармоқ учларидаги сенсорлар тегиниш ҳиссини қайта мияга қайтаради, бу эса беморга ушлаётган буюмини ҳис қилиш имконини беради.

35 ҳафталик интенсив машғулотлардан сўнг, Томаснинг ўнг қўлидаги куч 86 фоизга, чап қўлида эса 62 фоизга ошди. У мустақил равишда стакандан сув ичиш, овқатланиш ва ҳатто юзини артиш каби кундалик ҳаракатларни бажара оладиган даражага етди. Энг муҳими, у нозик ва синувчан буюмларни ҳам эҳтиёткорлик билан ушлашни ўрганди.

Кутилмаган биологик тикланиш

Тадқиқотнинг энг ҳайратланарли жиҳати шундаки, технология шунчаки механик ёрдамчи бўлиб қолмай, беморнинг асаб тизимини қайта шакллантира бошлади. Олимларнинг таъкидлашича, мия ва орқа мияни бир вақтда стимуляция қилиш услуби туфайли Томаснинг ўнг билагида сезувчанлик қисман ўз-ўзидан тикланган.

Бу шуни англатадики, нейроинтерфейс қурилмаси ўчирилган ҳолатда ҳам бемор ўз танасини ҳис қилишда давом этмоқда. Бундай натижа замонавий тиббиётда камдан-кам учрайдиган ҳодиса бўлиб, узоқ муддатли фалажликдан сўнг асаб толалари қайта жонланиши мумкинлигини исботламоқда.

Ҳозирда ушбу технология клиник синовлар босқичида бўлса-да, мутахассислар келажакда уни кенг оммага татбиқ этишни режалаштирмоқда. Агар ушбу услуб ўзини оқлашда давом этса, нафақат қўллар, балки оёқлар ҳаракатини ҳам тиклаш имконияти пайдо бўлиши мумкин. Бу эса ногиронлар аравачасига михланган инсонлар ҳаётини тубдан ўзгартириб юборадиган инқилобий қадам бўлади.