Коинот сири: Олимлар Плутон ва Титанда тушунарсиз органик моддани аниқлашди

Коинотни ўрганишда янги даврни бошлаб берган James Webb (JWST) космик телескопи навбатдаги ҳайратланарли кашфиётни амалга оширди. Қуёш тизимининг бир-биридан миллиардлаб километр узоқликда жойлашган ва мутлақо фарқли шароитларга эга икки объекти — Сатурннинг йўлдоши Титан ва митти сайёра Плутонда олимлар ҳали фанга маълум бўлмаган бир хил органик бирикмани аниқлашди. Ушбу топилма коинот кимёси ҳақидаги тасаввурларимизни ўзгартириб юбориши мумкин. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Титан ва Плутон қоғозда бир-бирига мутлақо ўхшамайдиган дунёлардир. Титан — геологик жиҳатдан фаол, атмосфераси Ерникидан ҳам зичроқ, юзасида суюқ метан денгизлари ва органик зарралардан иборат улкан дюналар мавжуд бўлган ҳудуддир. Плутон эса ўта сийрак атмосферага эга, музлаган ва ўлик дунё ҳисобланади. Бироқ, Space.com нашрининг хабар беришича, ҳар икки осмон жисмининг инфрақизил спектрида бир хил "имзо" қайд этилган, бу эса уларда ўхшаш кимёвий жараёнлар кечаётганидан далолат беради.

Сирли спектрал из ва илмий таҳлиллар

Париж обсерваторияси сайёра-шунос олими Бруно Безард бошчилигидаги тадқиқот гуруҳи ушбу кашфиётни "ҳақиқий жумбоқ" деб атамоқда. Олимларнинг таъкидлашича, топилган модда ҳозиргача фанга маълум бўлган ва каталоглаштирилган бирорта кимёвий бирикманинг спектрал изига мос келмаяпти. Спектроскопия усули орқали аниқланган бу ютилиш чизиғи ҳар икки объектдаги ёруғликнинг айнан бир хил тўлқин узунлигида ютилаётганини кўрсатган.

Кашфиётнинг аниқлигига шубҳа йўқ, чунки бу сигнал James Webb телескопининг икки хил ускунаси — НИRSпек (яқин инфрақизил спектрограф) ва МИРИ (ўрта инфрақизил ускуна) томонидан бир вақтда тасдиқланган. Бу эса натижа техник хатолик ёки асбоблар носозлиги эмас, балки реал мавжуд бўлган моддий далил эканини исботлайди. Бруно Безард ўз ҳамкасби Эмманюэль Леллоуч билан Плутон маълумотларини солиштирганда, ҳар икки жойда ҳам бир хил номаълум бирикма борлигини кўриб ҳайратга тушганини айтади.

Ҳаёт аломатими ёки пребиотик кимё?

Кўпчиликни қизиқтирган саволга жавобан, олимлар ҳозирча бу сирли молекулани "биосигнатура", яни ҳаёт аломати деб аташга асос йўқлигини таъкидлашмоқда. Бунинг ўрнига, ушбу топилма кислородсиз муҳитда тўрт миллиард йилдан ортиқ вақт давомида шаклланган мураккаб пребиотик кимёнинг маҳсули бўлиши мумкин. Яни, бу ҳаёт пайдо бўлишидан олдинги босқичдаги кимёвий эволюция натижасидир.

Ушбу кашфиёт Қуёш тизимининг чекка ҳудудларидаги кимёвий таркиб биз ўйлагандан кўра мураккаброқ эканини кўрсатади. Тадқиқотчилар эндиликда лаборатория шароитида турли газлар ва музлар аралашмасини синаб кўриш орқали ушбу сирли "имзо"ни такрорлашга уринмоқдалар. Агар олимлар бу моддани аниқлашга муваффақ бўлишса, бу коинотда органик ҳаётнинг қурилиш блоклари қандай тарқалгани ҳақидаги саволларга жавоб бериши мумкин.

Ҳозирча эса, коинотнинг бу икки узоқ нуқтаси ўртасидаги ўхшашлик замонавий астрономиянинг энг катта сирларидан бири бўлиб қолмоқда. James Webb телескопи ёрдамида олинаётган янги маълумотлар яқин йилларда ушбу жумбоқнинг ечилишига ёрдам бериши кутилмоқда.