АҚШ космосдаги муаммоларни ҳал қилиш учун янги хизматни йўлга қўймоқда

АҚШ Мудофаа вазирлигига қарашли Космосни ўзлаштириш агентлиги (СДА) ҳамда Мудофаа инновациялари агентлиги (ДИУ) орбитал чиқиндиларни бартараф этиш ва бошқариладиган тарзда атмосферага туширишга қаратилган деорбит-ас-а-сервисе (ДааС) дастурининг дастлабки босқичини бошлади. ixbt.com маълумотига кўра, ушбу ташаббус доирасида Firefly Аэроспасе, Д-Орбит ва Каталйст Спасе компаниялари космик аппаратларни яқинлаштириш, тутиб олиш, кўчириш ҳамда орбитадан чиқариш тизимларини дастлабки лойиҳалаш учун жами 8,4 миллион доллар миқдорида молиявий маблағ олди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Ҳозирги вақтда орбиталарда ишдан чиққан сунъий йўлдошлар ва турли хил парчалар сони ортиб бораётгани жаҳон космонавтикаси учун жиддий муаммога айланмоқда. Дастлабки кўриб чиқиш босқичидан сўнг, СДА ва ДИУ тўғридан-тўғри космосда намойиш этиш учун энг мақбул деб топилган технологик ечимларни танлаб олади. Ҳар бир иштирокчи жамоа ушбу вазифани бажариш учун ўзига хос ёндашув ва муҳандислик ечимларини таклиф қилмоқда.

Янги технологик ёндашувлар ва компаниялар режаси

Д-Орбит компанияси ТрансAstra билан ҳамкорликда потенциал космик чиқиндиларни ушлаб туришга мўлжалланган юмшоқ тутқичли манипулятор тизимини ишлаб чиқмоқда. Firefly эса орбитадаги объектларга хизмат кўрсатишга мўлжалланган кўп мақсадли платформанинг Элйтра Давн конфигурациясидан фойдаланишни таклиф этмоқда. Ўз навбатида, Каталйст Спасе турли буюртмачилар ва вазифалар учун ягона базавий конструкцияни қўллашга мўлжалланган Нехус стандартлаштирилган роботлаштирилган платформасини жорий этмоқда.

Мутахассисларнинг фикрича, бундай ёндашув ҳар бир алоҳида объект учун алоҳида аппарат лойиҳалаш харажатларини сезиларли даражада камайтиради. Бунда асосий эътибор масштаблиликка қаратилмоқда. Анъанавий усулда ҳар бир сунъий йўлдош ўз вақтида мустақил равишда орбитадан чиқишига мўлжаллаб лойиҳалаштирилса, янги ДааС модели операторларга асосий миссия тугагач, ушбу операцияни ихтисослашган компаниядан буюртма қилиш имконини беради.

Орбитал логистика ва келажакдаги имкониятлар

Д-Орбит вакилларининг таъкидлашича, синовдан ўтган хизматнинг мавжудлиги операторларга ўз миссиясининг муваффақиятли якунланиш эҳтимолини оширишга ёрдам беради. Бунда мураккаб ва муаммоли аппаратларни кейинчалик йўқ қилиш учун махсус хизматларга топшириш мумкин бўлади. Қолаверса, гап фақатгина чиқиндиларни утилизация қилиш ҳақида кетмаяпти, балки худди шу технологиялар келгусида сунъий йўлдошларни таъмирлаш, бошқа орбитага кўчириш ва ёнилғи билан тўлдириш каби бошқа амалиётлар учун ҳам қўлланилиши мумкин.

Ҳозирги контрактлар компанияларга келажакдаги орбитал логистика иқтисодиётини хизмат кўрсатиш сифатида синаб кўриш имкониятини бермоқда. Давлат буюртмаси соҳага илк реал намойишларни тақдим этиши, шундан сўнг бундай хизматлардан тижорат операторлари ҳам фойдаланиши кутилмоқда. Тизимларни якуний танлаш уларнинг техник етуклигига, миссия концепциясига, белгиланган муддатлар ҳамда нархга боғлиқ бўлади ва бу жараён бутунлай янги космик бозор шаклланишига асос бўлади.