Олимлар бетондек мустаҳкам ва муздан ўн чандон кучли янги материал яратди

Қуддусдаги яҳудий университети тадқиқотчилари оддий муздан ўн баробар мустаҳкам ва унга қараганда етмиш баробар кўпроқ энергияни ютиш хусусиятига эга бўлган ноёб композит материал ишлаб чиқишди. ixbt.com маълумотига кўра, БиоПйкрете деб номланган ушбу инновацион ишланма ўзининг чидамлилиги бўйича ҳатто анъанавий бетон билан рақобатлаша олади ва келгусида экстремал совуқ иқлим шароитидаги қурилиш ишларида туб бурилиш ясаши мумкин. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Музни мустаҳкамлаш ғояси аслида янгилик эмас. Иккинчи жаҳон уруши йилларидаёқ олимлар муз ва ёғоч целлюлозаси аралашмасидан иборат Пйкрете деб номланган материал устида тажрибалар ўтказишган эди. Ўша пайтда ушбу аралашма оддий музга қараганда мустаҳкамроқ чиқиб, секинроқ эриган. Ҳозирги кунда замонавий илм-фан бу концепцияни янги, яни молекуляр даражада янада такомиллаштиришга муваффақ бўлди.

Нанотехнологиялар ва молекуляр елим

Янги материални яратиш жараёнида тадқиқотчилар таркибга табиий ўсимлик хомашосидан олинган ўта майда ва қаттиқ заррачалар — целлюлоза нанокристалларини қўшишди. Сув музлаши жараёнида ушбу зарралар муз структураси ичида ўзига хос уч ўлчамли тармоқни ҳосил қилади. Шундан сўнг олимлар муз ва целлюлозани бир-бирига маҳкам боғловчи махсус ишлаб чиқилган оқсилдан фойдаланишди.

Мазкур оқсил материалнинг турли қисмларини ўзаро чамбарчас боғловчи ўзига хос молекуляр елим вазифасини бажаради. Лаборатория синовлари натижалари кўрсатишича, БиоПйкрете сиқилишга бардош беришда оддий муздан тахминан ўн марта кучлироқ бўлиб, бетон билан тенглаша оладиган даражага етган. Материал бир зумда парчаланиб кетмайди, аксинча, деформацияга учраб, емирилишдан олдин улкан миқдордаги энергияни ўзига сингдириб олади.

Қўлланиш соҳалари ва истиқболлар

Тадқиқотчиларнинг таъкидлашича, мазкур оқсил конструкцияни мустаҳкамлашда ҳал қилувчи рол ўйнаган. Уни қўшиш орқали материалнинг мустаҳкамлиги ва энергияни ютиш қобилияти молекуляр боғланишларсиз тайёрланган оддий муз-целлюлоза аралашмасига нисбатан салкам икки баробар ошган. Бу эса келажакда муқобил қурилиш материалларини яратиш имкониятларини кенгайтиради.

Мутахассислар БиоПйкрете материалини биринчи навбатда Арктика ва Антарктика каби олис ҳудудларда қурилиш ишларини олиб боришда қўллашни режалаштирмоқда. Бундай совуқ минтақаларга бетон, пўлат ва бошқа оғир қурилиш материалларини етказиб бериш жуда мураккаб ҳамда қимматга тушади. Асосан сув ва ўсимлик целлюлозасидан иборат бўлгани боис, бу материал экстремал совуқда вақтинчалик объектларни бунёд этишда экологик тоза муқобилга айланиши мумкин.

Ҳозирча ушбу ўта мустаҳкам муздан уйлар ва йирик бинолар қуришдан ҳали йироқмиз. БиоПйкрете ҳозирча экспериментал материал бўлиб қолмоқда ва олимлар унинг узоқ муддатли фойдаланишдаги хусусиятларини ўрганиши зарур. Хусусан, материалнинг қайта-қайта музлаш ва эриш сиклларига чидамлилиги, доимий юклама остида ўз шаклини қанчалик сақлаб қолиши чуқур текширилиши лозим.