Хитой фазода БеиДоу сунъий йўлдошини муваффақиятли ёнилғи билан тўлдирди

Хитой фазода инқилобий технологияни синовдан ўтказиб, юқори еролди орбитасида ҳаракатланаётган БеиДоу навигация сунъий йўлдошига тўғридан-тўғри ёнилғи қуйиш амалиётини муваффақиятли амалга оширди. ixbt.com маълумотига кўра, жорий йилнинг феврал ойида бўлиб ўтган ушбу мураккаб операциянинг тафсилотлари фақатгина ҳозирга келиб оммага ошкор этилди. Ушбу ютуқ келгусида орбитал гуруҳларни сақлаб қолиш харажатларини кескин камайтириш ва космик аппаратлар хизмат муддатини бир неча баробар узайтириш имконини беради. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Маълум қилинишича, муваффақиятли синов давомида махсус хизмат кўрсатувчи аппарат БеиДоу сунъий йўлдошига яқинлашиб, унга суюқ ёнилғи узатган. Мутахассисларнинг тушунтиришича, тажрибада мураккаб совутиш тизимларини талаб қилмайдиган ва йиллар давомида сақланиши мумкин бўлган узоқ муддатли кимёвий ёнилғи туридан фойдаланилган. Бу космик шароитда сақлаш ва бошқариш жараёнларини сезиларли даражада осонлаштиради.

Фазода ёнилғи қуйишнинг аҳамияти

Ҳозирги кунда сунъий йўлдошлар нафақат фазога чиқарилиш вақтида, балки ўз вазифаларини бажариш давомида ҳам улкан миқдордаги ресурсларни сарфлайди. Хусусан, ёнилғи орбитал траекторияни тўғрилаш, фазовий объектнинг ҳолати ва ориентациясини ушлаб туриш ҳамда хавфли тўқнашувларнинг олдини олиш учун амалга ошириладиган маневрлар учун жуда зарур ҳисобланади.

Амалиёт шуни кўрсатадики, сунъий йўлдошнинг бортидаги қуёш панеллари, электроника ва бошқа барча асосий тизимлари мукаммал ишлаётган бўлса-да, резервдаги ёнилғи тўлиқ тугаши биланоқ аппарат ўз фаолиятини тўхтатишга мажбур бўлади. Илгари бундай ҳолатларда янги сунъий йўлдошни қайтадан фазога учиришга тўғри келар эди, бу эса улкан молиявий харажатларни келтириб чиқарар эди.

Мураккаб техник жараён ва келажак истиқболлари

Орбитал шароитда ёнилғи қуйиш технологияси жуда юқори аниқлик ва мураккаб муҳандислик ечимларини талаб қилади. Дастлаб хизмат кўрсатувчи қурилма нишонни ўзи мустақил равишда аниқлаши, унинг тезлиги ва траекториясини тўлиқ синхронлаштириши, сўнгра эса микрогравитация шароитида ҳеч қандай сизиб чиқишларсиз туташувни амалга ошириши шарт.

Агар мазкур технология янада ривожлантирилса, келгусида битта хизмат кўрсатувчи аппарат бир нечта сунъий йўлдошларни ёнилғи билан таъминлай олиши мумкин. Бу ўз навбатида йирик орбитал гуруҳларни бошқариш харажатларини сезиларли даражада қисқартиради.

Эслатиб ўтамиз, БеиДоу — АҚШнинг ГПС, Европанинг Галилео ва Россиянинг ГЛОNASС тизимларига тенг келадиган Хитойнинг глобал сунъий йўлдош навигация тизими бўлиб, у фуқаролик эҳтиёжлари билан бир қаторда ҳарбий соҳада ҳам кенг қўлланилади.