Кўчирилган юрак янги эгасининг биологик ёшини қабул қилиши аниқланди

Гарвард тиббиёт мактаби тадқиқотчилари донор юракларини саралашда қўлланилиб келинаётган асосий мезон — ёш кўрсаткичини бутунлай ўзгартириб юбориши мумкин бўлган илмий кашфиётга қўл урди. ixbt.com маълумотига кўра, ўтказилган тажрибалар ва клиник таҳлиллар натижасида кўчирилган юрак донорнинг асл ёшидан қатъи назар, янги организмнинг биологик ёшига мослашиши исботланди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Олимлар дастлаб махсус сичқонлар модели ёрдамида ҳетерохрон трансплантация сериясини амалга оширдилар. Генетик жиҳатдан бир хил бўлган ҳар хил ёшдаги кемирувчилар ўртасида юрак кўчириб ўтказилди. Тўрт-олти ойдан сўнг ДНК метилацияси нақшларини таҳлил қилувчи учта эпигенетик соат ёрдамида органларнинг биологик ёши баҳоланди.

Натижалар шуни кўрсатдики, кекса реципиетларга ўтказилган ёш юракларда тезлашган қариш жараёни кузатилган. Аксинча, ёш организмга тушган эски юраклар сезиларли даражада ёшариб, уларнинг биологик ёши пасайган. Қизиғи шундаки, бу таъсир фақат кўчирилган органнинг ўзига тегишли бўлиб, реципиентнинг бошқа тўқималари ўз ёшини ўзгартирмаган.

Ген фаоллиги ва ҳужайра даражасидаги ўзгаришлар

Траскриптом таҳлили ушбу жараённинг аниқ механизмларини кўрсатиб берди. Эски организмга тушган ёш юракларда яллиғланиш йўллари фаоллашган бўлса, ёш реципиентдаги эски юракларда яллиғланиш жараёнлари бостирилган. Энг сезиларли ўзгаришлар митохондрия жараёнларида қайд этилиб, органнинг қариши ёки ёшариши билан уларнинг фаоллиги мос равишда пасайган ёки тикланган.

Олимлар мазкур илмий хулосаларни инсонларда ҳам текшириб кўришди. Донор ва реципиент ўртасида ёш фарқи бўлган 11 нафар беморнинг миокард биопсияси архив намуналари таҳлил қилинди. Эпигенетик соатлар худди шундай манзарани кўрсатди: кўчирилган юракнинг биологик ёши донорнинг ёшига эмас, айнан реципиентнинг ёшига мос келган.

Клиник аҳамияти ва келгусидаги имкониятлар

Бир йил ўтгач юзлаб беморлар иштирокида ўтказилган ЭКГ, эхокардиография ва кардиопулмонал стресс-тестлар клиник аҳамиятни тасдиқлади. Одатда ёш ўтиши билан пасаядиган ўпканинг функционал сиғими ва кислород истеъмоли донорнинг ёшига эмас, балки реципиентнинг ёшига боғлиқ бўлиб чиқди. Демак, операциядан кейинги жисмоний иш қобилияти орган эгасининг ёши билан белгиланади.

Муаллифларнинг таъкидлашича, организмнинг тизимли муҳити тўқиманинг биологик ёшини белгиловчи асосий омил ҳисобланади. Эски муҳит молекуляр зарарланишларни тезлаштирса, ёш муҳит уни секинлаштиради. Бу кашфиёт органлар тақчиллиги шароитида кекса юракларни ёш реципиетларга кўчириш амалиётини оптималлаштиришга йўл очади.