2000 доллардан юқори маош ва янги давлат мукофоти: Президент педагоглар билан учрашди

Ўзбекистонда 1 октябрь — Ўқитувчи ва мураббийлар куни арафасида мамлакат таълим соҳасининг келажагини белгилаб берувчи тарихий учрашув бўлиб ўтди. Президент Шавкат Мирзиёев соҳа фидойилари билан юзма-юз мулоқотда бўлиб, устозлик мақомини ошириш, мактаб ва боғчалардаги шароитларни тубдан яхшилаш ҳамда олий таълимни бозор иқтисодиётига мослаштириш бўйича бир қатор янги ташаббусларни эълон қилди.

Давлатимиз раҳбари замонавий сунъий интеллект билим бериш усулларини ўзгартираётган бўлса-да, ҳеч бир технология ёшлар қалбига йўл топишда тирик мураббий ўрнини боса олмаслигини таъкидлади:

«Ўқитувчи — меҳр дарёси, ўқитувчи — эзгулик булоғи, ўқитувчи — маърифат қуёши! Биз болаларимизни пахта даласидан — мактаб партасига, ўқитувчиларни эса мажбурий меҳнатдан таълим жараёнига қайтардик. Устозни эъзозлаш — бир касб эгасини эмас, бутун бир миллат келажагини эъзозлаш деганидир».

Педагоглар даромади ва Абдулла Авлоний номидаги янги мукофот

Учрашувда таълим фидойилари, тадбиркорлар ва хорижий ҳамкорларга юксак давлат мукофотлари топширилди. Шу билан бирга, илғор муаллимлар учун Абдулла Авлоний номидаги алоҳида давлат мукофоти таъсис этилиши ва унинг илк соҳиблари келаси йил байрам арафасида тақдирланиши маълум қилинди.

Моддий рағбат ва сифат кўрсаткичларида қуйидаги натижалар қайд этилди:

• Юқори маош: Бугунги кунда республика бўйича 40 минг нафар ўқитувчи 1 000 доллардан, яна 1,5 минг нафари эса 2 000 доллардан зиёд маош олмоқда.

• Касбий сертификация: Халқаро ва миллий сертификатга эга педагоглар сафи 5 йилда 29 мингдан 143 мингга етди, тизимда ўқитувчи етишмовчилиги уч баробарга қисқарди.

• Малака оширишда ваучер тизими: Мажбурий бир ойлик анъанавий курслар ўрнига касбий ривожланиш ваучерлари жорий этилади. Ўқитувчилар ўз кўрсаткичларига кўра 18 соатдан 72 соатгача бўлган ўқувни мустақил танлайди.

Мактаб таълими: Инглиз тилидаги фанлар, 100% устама ва янги дарсликлар

Мустақил ва танқидий фикрлайдиган авлодни тарбиялаш мақсадида дарсликлар ислоҳоти изчил давом этмоқда. Биргина жорий йилнинг ўзида 400 нафар мутахассис жалб этилиб, 324 та дарслик қайта ишланди. Ислоҳотлар самараси сифатида 15 ёшли ўқувчилар PISA рейтингида табиий фанлар йўналишида 32 поғона юқорилаб, 48-ўринни эгаллади.

Янги ўқув йилидан бошлаб тизимда қуйидаги муҳим ўзгаришлар амалга оширилади:

• Аниқ фанларни бўлиб ўқитиш: Синфда ўқувчилар сони 25 нафардан ошса, математика, физика, кимё ва биология дарслари икки гуруҳга ажратилган ҳолда ўтилади.

• Тўлиқ инглиз тилидаги таълим: Янги ўқув йилидан 100 та мактабда математика, информатика ва табиий фанлар айрим синфларда тўлиқ инглиз тилида ўқитилади. Ушбу лойиҳа ўқитувчиларига 100 фоиз устама тўланади.

• Олимпиада ва рағбат: Миллий сертификатли устозларга 50 фоизлик устама, олимпиада ғолибларини тайёрлаганларга эса тўғридан-тўғри олий тоифа берилади. Минг нафар педагог хорижга малака оширишга юборилади. 4-синфлар ўртасидаги фан олимпиадалари ғолиблари компьютер, уларнинг устозлари эса пул мукофоти билан тақдирланади.

• «Сифат индекси»: Мактаблар фаолияти махсус рейтинг асосида тоифаларга ажратилади. Ўз тажрибаси орқали бошқа муассасаларнинг даражасини кўтаришга кўмаклашган илғор мактаб жамоаларига 30 фоиз устама берилади.

Хусусий ва инклюзив таълимга мисли кўрилмаган имтиёзлар

Ўқувчи ўринларига бўлган юқори талабни қондириш мақсадида юклама юқори бўлган 52 та туманда хусусий мактабларни очувчиларга имтиёзли кредит ва субсидиялар ажратилади.

• 10 йилга бепул бино: Бўш турган давлат мулки бўлган бинолар хусусий мактабларга 10 йилга текин ижарага тақдим этилади, уларнинг халқаро аккредитация харажатларининг 50 фоизи қопланади.

• Ота-оналарга енгиллик: Фарзандини хусусий мактабда ўқитаётган ота-оналар учун солиқ олинмайдиган даромад чегараси икки баробарга оширилади.

• Инклюзив муҳит: Икки йилда инклюзив мактаблар сони қарийб беш баробар ошиб, 3 591 тага етди. Тошкентдаги кўп функционал инклюзив ресурс мактаби тажрибаси йил якунигача Хоразм, Жиззах ва Самарқандга, кейинчалик барча ҳудудларга татбиқ этилади.

Боғча ва касбий таълим: Ишли оналар ва тарбиячилар учун янгиликлар

Мактабгача ва касбий таълим тизимида қуйидаги ижтимоий ва касбий имтиёзлар белгиланди:

• Ишли оналарга кўмак: 2027 йил 1 январдан бошлаб 2–3 ёшли фарзандини оилавий боғчага берган ишловчи аёлларнинг тўлов бадали тўлиқ давлат бюджетидан қопланади.

• Тарбиячилар учун олий маълумот: Педагогика олийгоҳларида боғча ходимлари учун сиртқи ўқиш муддати 4 йилдан 3 йилга туширилади; 5 йиллик стажга эга тарбиячи ёрдамчилари ҳам бундан фойдалана олади.

• Халқаро сертификатли усталарга 50% устама: Техникумлардаги дуал таълим қамрови кенгайтирилиб, ҳар йили 500 нафар уста хорижда стажировка ўтайди. Хусусий техникумлар ташкил этишга солиқ ва ер имтиёзлари берилади.

Олий таълимдаги танқид ва «TOP-300» университетлар франшизаси

Президент республикада талабалар сони 1,6 миллионга етгани ва еттита олийгоҳ халқаро фан рейтингларига кирганини эътироф этган ҳолда, университетлардаги дарсликлар сифати ва кадрлар савияси замон талабига жавоб бермаётганини танқид қилди.

Олийгоҳлар фаолияти тубдан ислоҳ қилинади:

• Кузатув кенгашларининг янгиланиши: Давлат университетлари кенгашларининг учдан икки қисми хусусий сектор ва хорижий олийгоҳлар вакилларидан тузилади. Улар дастурларни бозорга мослаб, йилига камида 50 та замонавий дарслик яратади.

• Дуал таълим инқилоби: Келаси йилдан 75 та, 2028 йилдан эса барча олийгоҳларда «корхона – олийгоҳ – мақсадли кадр» тизими йўлга қўйилади. Корхонада ишлаётган талаба маошининг ярмини давлат қоплайди, яхши натижа кўрсатганлар 2-курсдан давлат грантига ўтказилади.

• Дунёнинг 300 та энг кучли олийгоҳи: «TOP-300» рейтингидаги нуфузли хорижий олийгоҳлар франшизасини олиб келган хусусий университетларнинг лаборатория, жиҳоз ва кампус харажатлари давлат томонидан қисман қоплаб берилади. Устуворлик муҳандислик, сунъий интеллект, энергетика ва тиббиётга қаратилади.

Ушбу кенг қамровли қарорлар Янги Ўзбекистонда таълим соҳасини мамлакат тараққиётининг энг асосий ва устувор драйверига айлантиришга қаратилган.