Gormuz boʻgʻozi ochilishi fonida neft narxi arzonlashmoqda: Avtomobilchilar nimalarni kutish kerak?

AQSH va Eron oʻrtasida erishilgan kelishuv natijasida jahon savdo yoʻllarining eng muhim nuqtalaridan biri — Gormuz boʻgʻozi tankerlar harakati uchun qayta ochildi. Dunyo boʻylab neft yetkazib berishning qariyb 20 foizi aynan shu suv yoʻli orqali amalga oshirilishini inobatga olsak, ushbu yangilik global energetika bozoridagi bosimni sezilarli darajada pasaytirishi kutilmoqda. Bu haqda Autocar.co.uk xabar beradi.

Siyosiy vaziyatning yumshashi ortidan Brent markali xom neft narxi bir barrel uchun 80 dollardan pastga tushdi. Taqqoslash uchun, nizo avjiga chiqqan pallada ushbu koʻrsatkich 120 dollargacha koʻtarilgan edi. Narxlarning pasayishi jahon bozorida ijobiy signal sifatida qabul qilinsa-da, avtomobil egalari uchun yoqilgʻi quyish shoxobchalaridagi narxlarning pasayishi bir oz vaqt talab qilishi mumkin.

Yoqilgʻi narxi nega sekin pasayadi?

Ekspertlarning taʼkidlashicha, ulgurji narxlar neft kotirovkalariga tezda moslashsa-da, chakana savdoda vaziyat boshqacha. Petrol Retailers Association ijrochi direktori Gordon Balmerning soʻzlariga koʻra, chakana savdogarlar yoqilgʻini turli muddatli shartnomalar asosida sotib olishadi. Ayrimlari har kuni xarid qilsa, boshqalari haftalik yoki ikki haftalik kechikish bilan ishlaydi. Bu esa qimmat narxda sotib olingan zaxiralar tugamaguncha, arzonlashgan narxlar isteʼmolchiga yetib bormasligini anglatadi.

Warwick Business School professori Nigel Driffieldning fikricha, narxlarning pasayish surʼati koʻp jihatdan inqiroz davrida imzolangan fyuchers shartnomalariga bogʻliq. Agar yoqilgʻi kompaniyalari narxlar baland boʻlgan vaqtda uzoq muddatli yetkazib berish shartnomalarini imzolab qoʻygan boʻlsa, isteʼmolchilar uchun narxlar pasayishi ancha kechikishi mumkin.

Isteʼmolchilar uchun kutilmalar

AA (Automobile Association) maʼlumotlariga koʻra, tinchlik kelishuvi imzolanishidan oldin ham benzin va dizel narxlarida biroz pasayish kuzatilgan. Hozirda benzinning har bir litri oʻrtacha 4,6 pensga, dizel esa qariyb 9 pensga arzonlashgan. Bu esa oʻrtacha sigʻimli bakni toʻldirishda sezilarli tejash imkonini bermoqda. Biroq, narxlar inqirozdan oldingi darajaga tezda qaytishi dargumon.

Mutaxassislar haydovchilar yoqilgʻi quyish shoxobchalarida sezilarli pasayishni taxminan uch haftadan keyin koʻrishni boshlashlari mumkinligini aytishmoqda. Shunga qaramay, logistika muammolari saqlanib qolmoqda: koʻplab tankerlar hozirda Fors koʻrfazidan uzoqdagi boshqa yoʻnalishlarda harakatlanmoqda va ularning qaytishi uchun vaqt kerak boʻladi.

Oʻzbekiston kabi importga bogʻliq boʻlgan yoki jahon neft kotirovkalari asosida narx belgilaydigan bozorlar uchun ham Gormuz boʻgʻozidagi barqarorlik muhim ahamiyatga ega. Global narxlarning pasayishi ichki bozordagi yoqilgʻi narxining barqarorlashishiga va inflyatsion bosimning kamayishiga xizmat qiladi.