13 fevral kuni Myunxenda o‘tayotgan Myunxen xavfsizlik konferensiyasi maydoni yana bir muhim siyosiy uchrashuvga sahna bo‘ldi: Volodimir Zelenskiy Yevropa yetakchilari va NATO rahbariyati bilan “Berlin formati” deb ataluvchi muloqot doirasida joriy vaziyatni muhokama qildi. Uchrashuvda, jumladan, Fridrix Mers, Kir Starmer va Mark Ryutte qatnashgani qayd etildi.
Uchrashuvning ruhi tushunarli: Rossiya boshlagan urush fonida Yevropa xavfsizligi “ertaga nima bo‘ladi?” degan savol bilan yashayapti. Shuning uchun tomonlar asosiy e’tiborni xavfsizlik kafolatlari, Ukrainaga yordamni uzluksiz davom ettirish va keyingi qadamlarni muvofiqlashtirishga qaratgan.
Dronlar bo‘yicha hamkorlik “so‘z”dan “ish”ga o‘tdi
Berlin formati muhokamalaridan oldinroq Zelenskiy Boris Pistorius bilan birga Germaniya–Ukraina qo‘shma dron ishlab chiqarish loyihasi bo‘yicha amaldagi qadamni ko‘rsatdi: Zelenskiy birinchi tayyorlangan zarbali dronni qabul qilgani, bu esa Yevropada kooperatsiya liniyasining “ishlab turibdi” degan belgisi ekani aytildi.
Bu yerda signal aniq: Ukrainaga yordam faqat “paket” yo “bayonot” emas — ishlab chiqarish, texnologiya va tezkorlik ham. Demak, keyingi oylarda Yevropada bunday qo‘shma loyihalar ko‘payishi mumkin.
Jenevada yangi raund rejada
Kreml ma’lumotiga ko‘ra, Jenevada 17–18 fevral kunlari Ukraina, Rossiya va AQSH vakillari ishtirokida navbatdagi muzokaralar o‘tkazilishi rejalashtirilgan. Ukraina tomoni ham bu raundga tayyor ekanini aytgan.
Muhim nuqta: bu uchrashuvlardan oldin Abu-Dabidagi ikki raund katta “burilish” bermagani ta’kidlanadi. Abu-Dabidagi muzokaralar ortidan katta kelishuv chiqqanicha yo‘q — demak, Jenevada ham tezda “hammasi hal bo‘ldi” degan ssenariyni kutish erta.
“Agar ma’no bo‘lsa…” — Yevropaning ehtiyotkor pozitsiyasi
Myunxendagi chiqishlar fonida Mers Rossiya bilan muloqot ehtimoli haqida ehtiyotkorona signal bergani ham yoritildi: mazmun — “agar gaplashishdan haqiqiy foyda bo‘lsa, muzokaraga tayyormiz”, lekin Moskva hozircha jiddiy yondashuvni namoyon etmayapti degan qarash saqlanyapti.
Bu nuqtada Yevropa uchun eng qiyin balans bor: bir tomonda — urushni to‘xtatish istagi, ikkinchi tomonda — “muzokara” so‘zi ortida vaqt yutqazish xavfi.
Makron ham “aloqa kanallari”ni tayyorlamoqda
Xabardor manbalarga ko‘ra, Emmanuel Makron o‘tgan hafta diplomatik maslahatchisini Moskvaga yuborib, muloqotni ehtimol qayta tiklash uchun “tayyorgarlik ishlari”ni boshlagan.
Bu ham yana bir ishora: Yevropa ichida “keyingi bosqich” haqida turli ssenariylar tayyorlanyapti, hamma bir yo‘lga to‘liq kelishib olgani yo‘q.
Konferensiya nega bu qadar muhim
62-Myunxen xavfsizlik konferensiyasi 13–15 fevral kunlari o‘tmoqda. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, unda 115 dan ortiq davlatdan 1000+ qatnashchi, 60 ga yaqin davlat va hukumat rahbarlari ishtirok etadi — demak, bu yerda aytilgan har bir gap ertasiga real qarorlarga aylanib ketishi mumkin.
Xulosa: Myunxendagi Berlin formati — “protokol uchun uchrashuv” emas, balki Jeneva muzokaralari oldidan pozitsiyalar to‘planayotgan, xavfsizlik kafolatlari va harbiy-sanoat hamkorligi “qog‘oz”dan “amal”ga o‘tayotgan palla. Keyingi haftada Jenevada nimadir siljisa — bu yerdagi muloqotlar uning tayyorgarlik qismi bo‘lib qolishi mumkin.
