Yaqin Sharqqa AQShning qo'shimcha minglab askarlari yuborilishi mumkinligi haqidagi xabarlar Eron bilan kengroq to'qnashuv yuz bergan taqdirda ehtimoliy nishonlar borasidagi taxminlarni kuchaytirdi. Alohida e'tibor qaratilayotgan joylardan biri Xark oroli bo'lib, u Eronning xom neft eksporti uchun asosiy markaz hisoblanadi va mamlakat neft jo'natmalarining qariyb 90 foizi shu yer orqali o'tadi, deb ishoniladi. Eron energetika savdosidagi markaziy o'rni sababli Xark Islom Respublikasi iqtisodiy infratuzilmasining eng sezgir nuqtalaridan biri sifatida keng ko'lamda baholanadi.
Biroq tahlilchilar Xark Fors ko'rfazidagi ancha keng strategik boshqotirmaning faqat bir qismi ekanini ta'kidlashadi. Eron bu hududda o'nlab orollarni nazorat qiladi va ulardan ayrimlari Hormuz bo'g'ozi yaqinidagi joylashuvi sabab harbiy nuqtai nazardan bundan ham muhimroq bo'lishi mumkin. Ushbu tor suv yo'li dunyodagi eng muhim dengiz bo'g'inlaridan biri bo'lib, global neft va gaz savdosining katta qismi shu yer orqali tashiladi. Eronga harbiy bosim o'tkazishga qaratilgan har qanday urinish ehtimol nafaqat eksport inshootlarini, balki Tehronning bo'g'oz orqali kemalar qatnoviga ta'sir ko'rsatish imkoniyatini ham hisobga olishi kerak bo'ladi.
Xitoydagi Sun Yat-sen universiteti tadqiqotchilari bo'g'oz ichida va uning atrofidagi yetti orol ular Eronning "mudofaa yoyi" deb ta'riflaydigan tuzilmani hosil qilishini ta'kidlashgan. 2022 yildagi tadqiqotda eronlik tadqiqotchi Enayatollah Yazdani va xitoylik olim Ma Yangzhe ushbu orollarni bog'lovchi xayoliy egri chiziq Eronning Hormuz bo'g'ozidagi xavfsizlikni nazorat qilishdagi strategik ustunligini tushuntirishga yordam berishini yozgan. Ularning bahosi geografiyaning o'zi har qanday mintaqaviy keskinlashuvda Tehronga qudratli vosita berishini ko'rsatadi.
Eng muhim nuqtalar qatorida Abu Musa, Katta Tunb va Kichik Tunb bor, ular ushbu yoyning g'arbiy chekkasidagi uchta kichik oroldir. Hajmi kichik bo'lishiga qaramay, ular bo'g'oz orqali harakatni kuzatish va ehtimol izdan chiqarish uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega deb hisoblanadi. Orollar orasidagi masofalar qisqa bo'lgani va nisbatan sayoz ko'rfazning eng chuqur qismi ularga yaqin joylashgani sabab, yirik harbiy kemalar hamda neft tankerlar ko'pincha ularning yonidan yaqin o'tishga majbur bo'ladi. Bu esa Eron Islom inqilobi soqchilari korpusi tomonidan boshqariladigan tezkor katerlar, mina qo'yuvchi kemalar va dronlar yordamida foydalanilishi mumkin bo'lgan zaifliklarni yuzaga keltiradi.
Shu sababli, mintaqadagi AQShning ehtimoliy harbiy rejalashtiruvi haqidagi har qanday muhokama tobora ko'proq faqat Xark orolining eksportdagi o'rni bilan emas, balki Eronning dengiz mudofaasi pozitsiyasini tayanch qilib turgan kengroq orollar tarmog'i bilan ham bog'lanmoqda. Ko'rfazdagi kuchlar muvozanati yirik bazalar va neft terminallaridan kam bo'lmagan darajada aynan shu kichik tayanch nuqtalarga ham bog'liq bo'lishi mumkin.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
