Qoya bag‘ridagi sirli g‘or haligacha olimlarni hayratga solmoqda

Uels sohillaridagi qoyalar bag‘rida joylashgan Kalver Houl (Culver Hole) deb nomlangan sirli g‘or asrlar davomida tarixchilarni hayratga solib kelmoqda. Bu joy haqida qaroqchilar, kontrabandachilar va yashirin yo‘laklar to‘g‘risidagi afsonalar hanuzgacha xalq og‘zaki ijodida yashab keladi. Biroq mutaxassislar bu inshootni kim, qachon va nima maqsadda barpo etgani haqida aniq javobga ega emas.

Gower Unearthed tashkiloti rahbari Helen Nikolas mazkur g‘orni ilk bor olti yoshida otasi bilan ko‘rganini eslaydi. Qoyalar orasida burilishdan o‘tgach, tosh devor va turli shakldagi derazalarni ko‘rib, uni «qoya ichidagi qal’a» deb tasavvur qilganini aytadi.

Ko‘pchilik inshootni kabutarxona deb hisoblaydi. Chunki uning ichida qushlar uchun mos tokchalar mavjud. Biroq Gower Society va National Trust ko‘ngillisi Rut Rij bu fikrga shubha bilan qaraydi.

«Agar bu shunchaki kabutarxona bo‘lsa, nega uni bunday yetib borish qiyin bo‘lgan joyda qurishgan? Haligacha uni kim va nima maqsadda barpo etganini bilmaymiz», — deydi u.

Helenning so‘zlariga ko‘ra, g‘orga kirishning o‘ziyoq xavfli. Quyida to‘lqinlar urilgan dengiz, nam havo va aks-sadolar bu yerga yanada sirli muhit bag‘ishlaydi. Shu bois bu joyni ko‘rgan inson uni osonlikcha kontrabandachilar yashiringan maskan sifatida tasavvur qilishi mumkin.

Ayrim rivoyatlarda mashhur kontrabandachi Jon Lukas bu g‘ordan foydalangani aytiladi. U hatto ba’zi manbalarda «qaroqchi» sifatida ham tilga olinadi. Biroq bu da’volarni tasdiqlovchi ishonchli dalillar hozircha topilmagan.

Tadqiqotchilarning fikricha, inshoot XIII–XIV asrlarga oid bo‘lishi mumkin. Shuningdek, qoya tepasida bir vaqtlar qal’a bo‘lgani haqida ham rivoyatlar mavjud. Ammo arxeologik jihatdan buni isbotlovchi dalillar aniqlanmagan.

Mutaxassislarni hayratga solayotgan yana bir jihat — inshootning bugungacha yaxshi saqlanib qolganidir. Dengiz shamoli va qattiq to‘lqinlar ta’siriga qaramay, g‘isht devorlar hali ham mustahkam turibdi. Derazalarning yuqori qismidagi bezaklar va puxta ishlangan g‘ishtlar esa qurilishga alohida e’tibor qaratilganini ko‘rsatadi.

Shu bois olimlar bu inshoot faqat kabutarxona vazifasini bajarganiga to‘liq ishonmaydi. Ularga ko‘ra, Kalver Houl hanuzgacha javobi topilmagan eng qiziqarli tarixiy jumboqlardan biri bo‘lib qolmoqda.