Pekin va Vashington kelishdi: AQSH va Xitoy 60 mlrd dollarlik bojlarni bekor qiladi
QisqachaAI yordamida tayyorlanganKo‘rsatish
- AQSH va Xitoy umumiy qiymati 60 milliard dollarlik tovarlar uchun o‘zaro bojxona to‘lovlarini pasaytirish bo‘yicha rasmiy kelishuvga erishdi, bunda har bir davlat 30 milliard dollarlik mahsulotlar bo‘yicha cheklovlarni yengillashtiradi.
- Ushbu savdo sulhi 2027 yil 10 yanvargacha uzaytirildi va undan strategik ahamiyatga ega bo‘lgan suyultirilgan tabiiy gaz (STG) va neft chetlab o‘tildi.
Si Szinpin Vashingtonda Donald Trampning qo‘lini siqmoqda, 2026 yil 25 sentyabr Foto: Bloomberg
Dunyoning ikki yirik iqtisodiy giganti — AQSH va Xitoy savdo urushidagi keskinlikni yumshatish yo‘lida muhim tarixiy qadamni tashladi. «Reuters» agentligining xabar berishicha, ikki davlat umumiy qiymati 60 milliard dollarlik tovarlar uchun o‘zaro bojxona to‘lovlarini pasaytirish bo‘yicha rasmiy kelishuvga erishdi. AQSH savdo vakili Jeymison Grinning ma’lum qilishicha, tomonlarning har biri 30 milliard dollarlik mahsulotlar bo‘yicha cheklovlarni yengillashtirishni o‘z zimmasiga olgan.
Ushbu muhim qaror va savdo sulhining 2027 yil 10 yanvargacha uzaytirilishi AQSH prezidenti Donald Tramp va Xitoy rahbari Si Szinpinning Vashingtondagi sammitining asosiy natijasi bo‘ldi. Kelishuv ro‘yxatidan Amerikaning qishloq xo‘jaligi mahsulotlari, kosmetika va tibbiyot buyumlaridan tortib, Xitoyning maishiy texnikalari, o‘yinchoqlari va bayram jihozlarigacha bo‘lgan keng turdagi tovarlar joy olgan bo‘lsa-da, strategik ahamiyatga ega bo‘lgan suyultirilgan tabiiy gaz (STG) va neft ro‘yxatga kiritilmadi.
«60 milliardlik savdo, neftsiz sulh va Tramp–Si bitimi»: Muzokaralarning 5 ta asosiy nuqtasi
Pekin va Vashington o‘rtasidagi savdo bitimi bo‘yicha eng muhim rasmiy dalillar:
Har tomondan 30 milliard dollarlik yengillik: Ikkala davlat jami 60 milliard dollarlik mahsulotlarga o‘zaro bojlarni sezilarli pasaytiradi;
AQSH agrosanoati uchun 17 milliard dollarlik bozor: Xitoy Amerikadan jo‘xori, bug‘doy, go‘sht, sut va yog‘ mahsulotlari importiga qo‘yilgan bojlarni kamaytiradi;
Xitoyning maishiy mahsulotlari va o‘yinchoqlari: AQSHga kiruvchi kichik texnikalar (tosterlar, qahva mashinalari), bolalar o‘rindiqlari, idish-tovoq va archa chiroqlari bojdan ozod bo‘ladi;
Neft va gaz cheklovlari saqlab qolindi: Energetika sohasining strategik resurslari — suyultirilgan gaz (STG) va xom neft bojlar kamaytiriladigan ro‘yxatga kiritilmadi;
Sulh muddati uzaytirildi va ko‘mir kelishuvi: Savdo bo‘yicha vaqtinchalik sulh 2027 yil 10 yanvargacha cho‘zildi; shuningdek, Xitoy 2027–2028 yillarda AQSHdan 10 million tonna ko‘mir xarid qilishga rozi bo‘ldi.
AQSH va Xitoy savdo sulhi bo‘yicha o‘zaro imtiyozlar tasnifi
Tomonlar bojlarini qisqartirishi belgilangan mahsulot guruhlari va shartlar jadvali:
Kelishuv mezonlari | AQSH tomonidan beriladigan imtiyozlar | Xitoy tomonidan beriladigan imtiyozlar |
Yengillashtirish hajmi | 30 milliard dollarlik mahsulotlar | 30 milliard dollarlik mahsulotlar |
Asosiy tovar guruhlari | Maishiy texnikalar (toster, qahva mashinasi), idish-tovoq, choyshablar | Don (jo‘xori, bug‘doy, jo‘xori uni), go‘sht, sut mahsulotlari, o‘simlik yog‘i |
Iste’mol va sanoat mollari | Bolalar avtoo‘rindiqlari, o‘yinchoqlar, feyerverklar, sun’iy gullar | Baliq va dengiz mahsulotlari, yog‘och va yog‘och materiallari |
Maxsus soha mahsulotlari | Yangi yil bezaklari va girlyandalar | Amerika kosmetikasi va tibbiy asbob-uskunalari |
Istisno qilingan resurslar | Yuqori texnologiyalar va chiplar cheklovlari | Suyultirilgan tabiiy gaz (STG), neft va soya dukkaklari |
Qo‘shimcha majburiyatlar | Investitsiyalar bo‘yicha muntazam maslahatlashuv | 2027–2028 yillarda 10 mln tonna AQSH ko‘mirini sotib olish |
Iqtisodiy va geosiyosiy ekspertiza: Nega Vashington va Pekin neftsiz kelishuvni tanladi?
Xalqaro savdo tahlilchilari, iqtisodchilar va siyosatshunoslarning xulosalari:
«Iste’mol savatchasi manfaati va inflyatsiya bosimi»: AQSHda ham, Xitoyda ham narxlar o‘sishi va fuqarolarning xarid qobiliyati asosiy ijtimoiy masala bo‘lib turibdi; kundalik maishiy buyumlar, arzon kiyim-kechak va asosiy oziq-ovqat turlariga bojlarni tushirish ikkala mamlakat ichki bozorlaridagi inflyatsiya bosimini pasaytirishga qaratilgan pragmatik qadamdir;
Neft va gaz — geosiyosiy nazorat quroli: Energoresurslarning (neft va gaz) bojlar ro‘yxatiga kiritilmagani Pekin va Vashingtonning energetika masalasida bir-biriga to‘liq bog‘lanib qolishni istamayotganidan dalolat beradi; AQSH o‘z xomashyosini saqlab qolish yoki boshqa sheriklarga yo‘naltirishni afzal ko‘rmoqda, Xitoy esa energiya manbalarini diversifikatsiya qilish siyosatini davom ettirmoqda;
«10 yanvargacha olingan taym-aut»: Savdo sulhining uzaytirilishi tomonlarga global bozorlar beqarorligini jilovlash uchun vaqt beradi; biroq texnologik sektordagi raqobat va mikrochiplar ustidagi cheklovlar yechilmas ekan, savdo munosabatlaridagi to‘liq barqarorlik haqida gapirishga hali erta.
Sizningcha, AQSH va Xitoy o‘rtasidagi ushbu 60 milliard dollarlik yangi savdo kelishuvi jahon iqtisodiyotiga uzoq kutilgan xotirjamlik olib kela oladimi yoki energetika va texnologiya bo‘yicha ziddiyatlar yangi savdo urushiga turtki beradimi? Ikki yirik davlatning bunday kelishuvlari Markaziy Osiyo va O‘zbekiston bozorlariga qanday ta’sir ko‘rsatadi deb hisoblaysiz? Shaxsiy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va jahon savdosidagi ushbu muhim burilish tahlilini do‘stlaringiz bilan baham ko‘ring!
Izohlar 0
…